Κλιμακούμενη κοινωνική έκρηξη στο Ιράν: Πληθωρισμός, οργή και πολιτικές προεκτάσεις

31/12/2025 9:29

Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα νέο κύμα κοινωνικών αναταραχών, καθώς οι διαμαρτυρίες και οι απεργίες που ξέσπασαν στην Τεχεράνη εξαιτίας της οικονομικής κατάρρευσης εξαπλώνονται σε ολόκληρη τη χώρα. Για τρίτη συνεχόμενη ημέρα, πολίτες βγαίνουν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τον εκρηκτικό πληθωρισμό και τη δραματική υποτίμηση του ιρανικού ριάλ, σε μια περίοδο όπου η καθημερινή ζωή γίνεται ολοένα και πιο δυσβάσταχτη.

Η αρχή έγινε την Κυριακή στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, έναν ιστορικό και οικονομικά κρίσιμο χώρο για το καθεστώς. Καταστηματάρχες προχώρησαν σε απεργία όταν το ριάλ κατέρρευσε σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο έναντι του δολαρίου στην ανοιχτή αγορά, υπογραμμίζοντας την απώλεια εμπιστοσύνης στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. Το Παζάρι, που παραδοσιακά αποτελεί βαρόμετρο κοινωνικής σταθερότητας, λειτούργησε για ακόμη μία φορά ως πυροκροτητής ευρύτερων κινητοποιήσεων.

Σύντομα, οι διαμαρτυρίες επεκτάθηκαν πέρα από την πρωτεύουσα. Σύμφωνα με επαληθευμένα βίντεο του BBC Persian, διαδηλώσεις σημειώθηκαν σε πόλεις όπως το Καράτζ, το Χαμεντάν, το Κεσμ, το Μαλάρντ, το Ισφαχάν, το Κερμανσάχ, η Σιράζ και το Γιαζντ. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι δυνάμεις ασφαλείας απάντησαν με χρήση δακρυγόνων, επιχειρώντας να διαλύσουν τα πλήθη, γεγονός που ενίσχυσε την ένταση και την οργή στους δρόμους.

Η κυβέρνηση επιχείρησε να εμφανιστεί πιο διαλλακτική από προηγούμενες κρίσεις. Δήλωσε ότι «αναγνωρίζει τις διαμαρτυρίες» και ότι θα ακούσει «με υπομονή» ακόμη και τις πιο σκληρές φωνές. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ανακοίνωσε πως έδωσε εντολή στον υπουργό Εσωτερικών να ξεκινήσει συνομιλίες με «εκπροσώπους» των διαδηλωτών, προκειμένου να εξεταστούν λύσεις στα οικονομικά προβλήματα. Παράλληλα, αποδέχτηκε την παραίτηση του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Μοχαμάντρεζα Φαρζίν, διορίζοντας στη θέση του τον πρώην υπουργό Οικονομικών Αμπντολνάσερ Χεμμάτι, σε μια προσπάθεια να σταλεί μήνυμα αλλαγής οικονομικής κατεύθυνσης.

Ωστόσο, η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται σε οικονομικά αιτήματα. Φοιτητές πανεπιστημίων συμμετέχουν ενεργά στις κινητοποιήσεις, φωνάζοντας ανοιχτά αντικυβερνητικά συνθήματα, όπως το «Θάνατος στον δικτάτορα», που στρέφεται ευθέως κατά του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Παράλληλα, ακούστηκαν και συνθήματα υπέρ της επιστροφής της μοναρχίας, με αναφορές στον γιο του εκλιπόντος Σάχη, Ρεζά Παχλεβί.

Ο ίδιος ο Ρεζά Παχλεβί, που ζει εξόριστος στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξέφρασε δημόσια τη στήριξή του στους διαδηλωτές, δηλώνοντας ότι η νίκη είναι εφικτή όσο το κίνημα παραμένει ενωμένο και υποστηρίζοντας ότι η παραμονή του σημερινού καθεστώτος στην εξουσία θα οδηγήσει σε περαιτέρω οικονομική κατάρρευση.

Η διεθνής διάσταση της κρίσης είναι εξίσου έντονη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω του περσόφωνου λογαριασμού του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στο X, εξέφρασαν ανοιχτά τη στήριξή τους στους διαδηλωτές, ενώ το Ιράν αποτέλεσε βασικό θέμα συζήτησης στη συνάντηση Τραμπ–Νετανιάχου στη Φλόριντα. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνώρισε τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα της χώρας, χωρίς να δηλώσει ξεκάθαρα αν υποστηρίζει αλλαγή καθεστώτος.

Το ιρανικό καθεστώς, από την πλευρά του, προειδοποιεί για «σοβαρή απάντηση» σε οποιαδήποτε εξωτερική επιθετικότητα, με τον ανώτατο ηγέτη να επιμένει ότι οι εχθροί της χώρας επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν τις κοινωνικές αναταραχές για να προκαλέσουν ανατροπή. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η τρέχουσα κρίση θα εξελιχθεί σε μια ακόμη κατασταλμένη εξέγερση ή αν θα αποτελέσει σημείο καμπής για το μέλλον του Ιράν.