PLUS
Η Ιταλία και η Γαλλία είναι τόσο κοντά που υπάρχει μια παροιμία στο Βιμερέ, ένα παραθαλάσσιο θέρετρο στις βόρειες γαλλικές ακτές, που λέει ότι αν μπορείς να δεις την Αγγλία θα βρέξει, και αν δεν μπορείς, είναι επειδή ήδη βρέχει.
Παρά – ή ίσως λόγω – αυτής της γεωγραφικής εγγύτητας, οι δύο πυρηνικές δυνάμεις της Ευρώπης ιστορικά υπήρξαν τόσο συχνά αντίπαλοι όσο και φίλοι, και συχνά λίγο και από τα δύο. Αυτή η διαρκής σχέση αγάπης-μίσους μεταξύ Αγγλίας – Γαλλίας είναι το ανεξίτηλο φόντο της επίσημης επίσκεψης του Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στο Ηνωμένο Βασίλειο αυτή την εβδομάδα.
Ακόμα κι αν η αλληλεγγύη και το σθένος απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα και την αμερικανική αναξιοπιστία είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμά της, η σχέση τους παραμένει ένα διαρκές μείγμα φιλίας, αντιπαλότητας, αμοιβαίου θαυμασμού και καχυποψίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι αυτή είναι η πρώτη επίσημη επίσκεψη Ευρωπαίου ηγέτη στα εννέα χρόνια από τότε που ο βρετανικός λαός, ψήφισε την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η προσεκτική προσπάθεια του Κιρ Στάρμερ να αποκαταστήσει μέρος της οικονομικής και πολιτικής ζημίας από αυτή την πράξη αυτοτραυματισμού έχει αντιμετωπίσει γαλλικά εμπόδια σε οποιοδήποτε θέμα σχετίζεται με στενότερους οικονομικούς δεσμούς, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος των αλιευτικών δικαιωμάτων. Όσο ο Στάρμερ εμμένει στις κόκκινες γραμμές του για μη επιστροφή στην ενιαία αγορά ή την τελωνειακή ένωση της ΕΕ και σε μη ελεύθερη μετακίνηση ανθρώπων μεταξύ της ηπείρου και της Βρετανίας, θα αντιμετωπίζει σθεναρή αντίσταση από το Παρίσι σε οποιαδήποτε προσπάθεια μετριασμού των συνεπειών του Brexit.
Και οι δύο ηγέτες έχουν εσωτερικά προβλήματα. Ο Μακρόν δεν μπορεί να επιδιώξει επανεκλογή το 2027 και το κυριότερο δεν έχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ανέκτησε την εξουσία να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση αυτή την εβδομάδα, αλλά το να το κάνει ξανά μετά το φιάσκο των εκλογών του περασμένου έτους θα ισοδυναμούσε με υποτροπιάζουσα αυτοκτονία.
Ο Στάρμερ βρίσκεται στην εξουσία μόνο ένα χρόνο και απολαμβάνει μια τεράστια πλειοψηφία. Αλλά απέτυχε την περασμένη εβδομάδα να επιβάλει μεταρρυθμίσεις στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας μετά από μια εσωτερική εξέγερση στο Εργατικό κόμμα του, αφήνοντάς τον με μια τρύπα στον προϋπολογισμό και μια κρίση εξουσίας. Και οι δύο άνδρες επίσης περιορίζονται από την άνοδο των ακροδεξιών λαϊκιστικών κομμάτων που εκμεταλλεύονται τη δημόσια δυσαρέσκεια για ζητήματα μετανάστευσης και ταυτότητας.
Όλη η μεγαλοπρέπεια μιας βασιλικής υποδοχής στο Κάστρο του Ουίνδσορ, μια παρέλαση με άμαξες με άλογα και μια βόλτα στο ανακαινισμένο φυσικό καταφύγιο στο Μεγάλο Πάρκο του Ουίνδσορ σίγουρα δεν θα συγκινήσουν τον Γάλλο πρόεδρο να χαλαρώσει την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε ειδική μεταχείριση της ΕΕ για το Ηνωμένο Βασίλειο, παρά τη στρατηγική του σημασία για την Ευρώπη σε αυτή τη νέα εποχή γεωπολιτικών αναταραχών.
Στη γαλλική συνείδηση, πρόκειται για την υπεράσπιση της λέσχης από την οποία αποχώρησε το Ηνωμένο Βασίλειο, τη διαφύλαξη της ΕΕ και της πολύτιμης ενιαίας αγοράς της από την κατάρρευση και -αν και ο Μακρόν δεν θα το έλεγε δημόσια- τη διασφάλιση ότι το στοίχημα του Ηνωμένου Βασιλείου για ευημερία εκτός της ένωσης δεν θα είναι επιτυχές.
Θα υπάρξει πολλή ενότητα στον τομέα της άμυνας στην πολιτική σύνοδο κορυφής της Πέμπτης και αναφορές τις δύο χώρες που στέκονται μαζί για να διατηρήσουν μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες, να υποστηρίξουν την Ουκρανία και να ενισχύσουν την άμυνα της Ευρώπης εντός του ΝΑΤΟ.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία έχουν τους πιο ισχυρούς στρατούς και στρατηγικούς πολιτισμούς της Ευρώπης, ωστόσο και οι δύο είναι τόσο περιορισμένες από το χρέος και το κόστος κοινωνικής πρόνοιας που θα δυσκολευτούν να τηρήσουν τη δέσμευση του ΝΑΤΟ στην οποία συμφώνησαν τον περασμένο μήνα να δαπανήσουν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα έως το 2035, εκ του οποίου το 3,5% θα διατεθεί σε βασικές στρατιωτικές δαπάνες.
Οι Στάρμερ και Μακρόν θα στείλουν ένα μήνυμα ευρωπαϊκής αποφασιστικότητας να σταθεί στο πλευρό της Ουκρανίας σε μια εποχή που οι ΗΠΑ μειώνουν τη στρατιωτική υποστήριξη καθώς η Ρωσία εντείνει τον επιθετικό της πόλεμο.
Είναι πιθανό να δούμε να συμφωνείται μια δέσμευση να συνεχιστεί ο εξοπλισμός του Κιέβου απέναντι στις αδιάκοπες ρωσικές επιθέσεις, εν μέρει μια αποφασιστικότητα να διατηρηθεί η πίεση στη Μόσχα για να σταματήσει τον πόλεμο και μια υπόσχεση να βοηθήσουν στην επιτήρηση οποιασδήποτε εκεχειρίας, εφόσον συμφωνηθεί.
Η αποδέσμευση των ΗΠΑ από την ευρωπαϊκή ασφάλεια θα αποτελέσει ένα κρίσιμο, αν και σε μεγάλο βαθμό άρρητο, δευτερεύον θέμα της γαλλο-βρετανικής προσέγγισης σε στρατηγικά ζητήματα.
Αξίζει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε όσα λένε και οι δύο ηγέτες σχετικά με το εύρος της πυρηνικής τους αποτροπής και τον βαθμό στον οποίο θεωρούν ότι τα ζωτικά τους συμφέροντα επεκτείνονται πέρα από τα εθνικά σύνορα στην υπόλοιπη Ευρώπη. Γαλλία και Αγγλία είναι οι μόνες πυρηνικά οπλισμένες δυνάμεις της Δυτικής Ευρώπης, συγκρίσιμες σε οικονομική ισχύ, η καθεμία με έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, συναντώνται από ομοτίμους για θέματα ασφάλειας και άμυνας. Κανένα άλλο ηπειρωτικό κράτος δεν ανήκει σε αυτήν την ομάδα.
Δεδομένης της αυξανόμενης αβεβαιότητας σχετικά με την αξιοπιστία της πυρηνικής εγγύησης των ΗΠΑ για την Ευρώπη στην εποχή Τραμπ, θα είναι ενδιαφέρον να δούμε αν ο Στάρμερ και ο Μακρόν θα προχωρήσουν πέρα από αυτό που διακήρυξε μια προηγούμενη γενιά Βρετανών και Γάλλων ηγετών το 1995, όταν ο τότε πρωθυπουργός Τζον Μέιτζορ δήλωσε : «Ο πρόεδρος [Ζακ Σιράκ] και εγώ καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι τα ζωτικά συμφέροντα του ενός δεν θα μπορούσαν να απειληθούν χωρίς να διακυβεύονται εξίσου τα ζωτικά συμφέροντα του άλλου».
Επί σειρά ετών οι Γάλλοι ηγέτες, διατηρώντας παράλληλα έναν βαθμό στρατηγικής ασάφειας, έχουν επεκτείνει με προσοχή αυτό το πυρηνικό δόγμα για να καταστήσουν σαφές ότι τα ζωτικά συμφέροντα της Γαλλίας εκτείνονται πέρα από τα σύνορά της και «έχουν ευρωπαϊκή διάσταση». Υπό το πρίσμα της αμφισημίας του Τραμπ, ο Μακρόν πρότεινε πρόσφατα έναν στρατηγικό διάλογο με πρόθυμους Ευρωπαίους εταίρους για το θέμα αυτό.
Ιδανικά, οι Στάρμερ και Μακρόν θα συμφωνούσαν σε μία θέση ώστε να περιλαμβάνει ρητή αναφορά στα ζωτικά συμφέροντα των Ευρωπαίων συμμάχων. Πιθανότατα, θα προσφέρουν από κοινού διαβουλεύσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους για την πυρηνική αποτροπή κάνοντας ένα ακόμη βήμα προς μια ευρωπαϊκή αμυντική ταυτότητα εντός του ΝΑΤΟ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Εμανουέλ Μακρόν: «Η Ευρώπη δεν θα εγκαταλείψει ποτέ την Ουκρανία»
Τραμπ κατά Πούτιν: Δεν είμαι ευχαριστημένος μαζί του
