Νίκου Βασιλειάδη: Κάθε πρόεδρος και ο πόλεμός του

Στην αμερικανική πολιτική παράδοση επαναλαμβάνεται ένα μοτίβο που δύσκολα αγνοείται: σχεδόν κάθε πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών συνδέεται τελικά με έναν πόλεμο. Άλλοτε τον κληρονομεί, άλλοτε τον διευρύνει, και συχνά τον ξεκινά, ακόμη κι αν είχε εκλεγεί με υποσχέσεις ειρήνης ή αποφυγής στρατιωτικών περιπετειών.

Ο Χάρι Τρούμαν ανέλαβε την προεδρία στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά ήταν εκείνος που ενέκρινε τη ρίψη των ατομικών βομβών στην Ιαπωνία και, λίγα χρόνια αργότερα, οδήγησε τις ΗΠΑ στον Πόλεμο της Κορέας. Ο Λίντον Τζόνσον κληρονόμησε το Βιετνάμ, αλλά ήταν η δική του απόφαση για μαζική στρατιωτική κλιμάκωση που μετέτρεψε μια περιορισμένη σύγκρουση σε πλήρους κλίμακας πόλεμο. Ο Ρίτσαρντ Νίξον, αν και εξελέγη με σύνθημα την «ειρήνη με τιμή», διεύρυνε τον πόλεμο στο Βιετνάμ και τον εξήγαγε στην Καμπότζη και το Λάος.

Στη μεταψυχροπολεμική περίοδο, ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος συνδέθηκε με τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991. Ο Μπιλ Κλίντον, αν και απέφυγε μεγάλης κλίμακας χερσαίους πολέμους, διέταξε στρατιωτικές επεμβάσεις στα Βαλκάνια και βομβαρδισμούς στη Γιουγκοσλαβία. Ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος σφράγισε την εποχή του με δύο πολέμους: το Αφγανιστάν και το Ιράκ, οι οποίοι καθόρισαν τη διεθνή πολιτική για δεκαετίες.

Ο Μπαράκ Ομπάμα εξελέγη με σαφή αντιπολεμική ρητορική, ωστόσο επί των ημερών του συνεχίστηκαν οι επιχειρήσεις στο Αφγανιστάν, επεκτάθηκε ο πόλεμος με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πραγματοποιήθηκε η επέμβαση στη Λιβύη. Ο Ντόναλντ Τραμπ διακήρυξε ότι θα τερματίσει τους «ατελείωτους πολέμους», όμως η επιθετική πολιτική κυρώσεων, οι στοχευμένες στρατιωτικές ενέργειες και, πλέον, η υπόθεση της Βενεζουέλας δείχνουν ότι ούτε η δική του προεδρία έμεινε εκτός στρατιωτικής εμπλοκής.

Το συμπέρασμα δεν είναι ότι κάθε Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει συνειδητά τον πόλεμο. Είναι ότι το ίδιο το αμερικανικό σύστημα εξουσίας τον παράγει. Η θέση των ΗΠΑ ως παγκόσμιας υπερδύναμης, οι στρατιωτικο-βιομηχανικές δομές που τη στηρίζουν και η μόνιμη λογική της γεωπολιτικής επιβολής καθιστούν τη στρατιωτική δράση όχι την εξαίρεση αλλά τον κανόνα. Ο εκάστοτε πρόεδρος δεν λειτουργεί ως φραγμός στη σύγκρουση, αλλά ως διαχειριστής της — άλλοτε τη βαφτίζει «ανθρωπιστική επέμβαση», άλλοτε «επιβολή κυρώσεων» ή «προληπτική ασφάλεια». Στην πράξη, ο προεδρικός θεσμός στις ΗΠΑ έχει πάψει να είναι φορέας ειρήνης και έχει μετατραπεί σε μηχανισμό κανονικοποίησης της διαρκούς στρατιωτικής εμπλοκής, είτε αυτή εκδηλώνεται ως πόλεμος πλήρους κλίμακας είτε ως μόνιμη, χαμηλής έντασης βία χωρίς σαφή τέλος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ 

Κατάληψη δύο πετρελαιοφόρων σε Καραϊβική και Βόρειο Ατλαντικό από τις ΗΠΑ

Ρωσία–ΗΠΑ: Ένταση στον Βόρειο Ατλαντικό με επίκεντρο δεξαμενόπλοιο της Βενεζουέλας