PLUS
Συναντηθήκαμε σε ένα μικρό καφέ κάπου κοντά στο λιμάνι της Ραφήνας. Ο Αλί —όπως μου συστήθηκε, ζητώντας να μη χρησιμοποιηθεί το πραγματικό του όνομα— ζει στην Ελλάδα τα τελευταία δύο χρόνια. Όμως, όπως λέει, «κανείς από εμάς που φύγαμε δεν έφυγε πραγματικά».
Από την αρχή της συζήτησης, επιμένει σε κάτι που, όπως πιστεύει, συχνά παρεξηγείται στη Δύση: «Η σιωπή που βλέπετε δεν σημαίνει ότι ο κόσμος φοβάται. Σημαίνει ότι δεν μπορεί να μιλήσει».
Περιγράφει μια κοινωνία που παραμένει σε ένταση, αλλά όχι πια στους δρόμους.
«Υπάρχει θυμός. Πολύς θυμός. Αλλά μετά τις τελευταίες διαδηλώσεις, οι συλλήψεις ήταν μαζικές. Άνθρωποι εξαφανίστηκαν. Όταν ξέρεις τι μπορεί να σου συμβεί, δεν σταματάς να σκέφτεσαι — απλώς σταματάς να φαίνεσαι».
Όπως λέει, η αντίσταση δεν έχει εξαφανιστεί — έχει αλλάξει μορφή.
«Ο κόσμος συνεχίζει, αλλά πιο αθόρυβα. Στις μικρές καθημερινές πράξεις. Στο πώς μιλάει, στο τι απορρίπτει. Δεν είναι μια επανάσταση όπως τη φαντάζεστε, αλλά δεν είναι και αποδοχή».
Κάπου εκεί, η συζήτηση στρέφεται αναπόφευκτα στις εξελίξεις στην περιοχή και στον πόλεμο με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον ρωτάω ευθέως πώς βλέπει τον πόλεμο — και αν πιστεύει ότι μια εξωτερική παρέμβαση θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή καθεστώτος.
Η απάντησή του είναι άμεση, σχεδόν κοφτή:
«Όχι».
Κάνει μια μικρή παύση και συνεχίζει πιο ήρεμα:
«Ναι, θέλω αλλαγή. Οι περισσότεροι που ξέρω θέλουν αλλαγή. Αλλά όχι έτσι».
Εξηγεί ότι, για πολλούς Ιρανούς, η ιδέα μιας επέμβασης από το εξωτερικό δεν είναι λύση — είναι απειλή. «Όταν ακούς για επιθέσεις από το Ισραήλ ή για πίεση από τις ΗΠΑ, δεν σκέφτεσαι “ίσως αυτό βοηθήσει”. Σκέφτεσαι ότι θα πληρώσουν πάλι οι ίδιοι άνθρωποι».
Τον ρωτάω αν αυτό σημαίνει ότι η διεθνής πίεση δεν έχει κανένα ρόλο.
«Έχει, αλλά όχι με βόμβες», απαντά. «Κάθε φορά που υπάρχει εξωτερική επίθεση, το καθεστώς γίνεται πιο σκληρό. Και χρησιμοποιεί τον πόλεμο για να δικαιολογήσει την καταστολή. Οι αρχές συνεχίζουν τις εκστρατείες συλλήψεων με το πρόσχημα των κατηγοριών για κατασκοπεία, ενώ η κοινοποίηση οποιασδήποτε πληροφορίας σχετικά με τον πόλεμο και τις απεργίες αντιμετωπίζεται ως εγκληματική πράξη».
Για τον ίδιο, η αλλαγή —αν έρθει— θα πρέπει να προκύψει από την ίδια την κοινωνία.
«Αν αλλάξει κάτι, θα έρθει από μέσα. Από τον κόσμο. Όχι από ξένους στρατούς. Γιατί τότε δεν θα είναι πραγματική αλλαγή. Στο Κοράνι υπάρχει μια φράση», μου λέει. «Ότι ο Θεός δεν αλλάζει την κατάσταση ενός λαού, αν πρώτα ο ίδιος ο λαός δεν αλλάξει τον εαυτό του».
Χαμογελάει ελαφρά.
«Πολλοί από εμάς το σκεφτόμαστε αυτό. Όχι μόνο θρησκευτικά… αλλά σαν ευθύνη».
Η φράση του μένει να αιωρείται για λίγο στο τραπέζι.
Η συζήτηση επιστρέφει στην καθημερινότητα στο Ιράν. Στην κόπωση, αλλά και στην επιμονή.
«Ο κόσμος δεν είναι παθητικός», επιμένει. «Απλώς είναι εγκλωβισμένος. Και όταν είσαι εγκλωβισμένος, επιλέγεις πότε θα κινηθείς».
Τον ρωτάω αν πιστεύει ότι θα υπάρξει ξανά μια μεγάλη έκρηξη διαμαρτυρίας.
Σηκώνει τους ώμους.
«Ίσως. Αλλά δεν θα είναι όπως πριν. Τώρα οι άνθρωποι έχουν δει το κόστος. Προς το παρόν ο πόλεμος έχει σταματήσει τα πάντα ».
Πριν φύγουμε, του ζητώ να μου πει πώς θα περιέγραφε με μία φράση τη σημερινή κατάσταση στο Ιράν. Σκέφτεται για λίγο. «Δεν είναι ησυχία», λέει τελικά. «Είναι αναμονή».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η απειλή του Τραμπ για εξάλειψη ενός πολιτισμού αποτελεί προδοσία των αμερικανικών αξιών
