PLUS
Έχοντας απέναντι του έναν Ρώσο ηγέτη που δεν σκοπεύει να κάνει παραχωρήσεις…
Του ΝΙΚΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗ
Μετά από έξι διμερείς τηλεφωνικές κλήσεις Τραμπ – Πούτιν, πέντε ταξίδια του απεσταλμένου του Τραμπ, Γουίτκοφ, στη Μόσχα, η σύνοδος κορυφής στην Αλάσκα -την οποία παρακολούθησε όλος ο πλανήτης με τόση προσμονή και αγωνία- δεν κατάφερε να αποφέρει κανένα απτό αποτέλεσμα για να σταματήσει η ρωσική επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας.
Η Ρωσία δίχως άλλο είναι κερδισμένη από αυτή τη συνάντηση. Ο Τραμπ αποκάλεσε τη Ρωσία «μεγάλη χώρα» και δήλωσε ότι υπάρχει ισχυρή αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των δύο μερών. Αυτό αντιπροσωπεύει μια περαιτέρω ρωγμή στην ήδη ασταθή Διατλαντική συμμαχία, η ρήξη της οποίας αποτελεί πρωταρχικό ρωσικό στόχο. Η Σύνοδος Κορυφής της Αλάσκας αποτέλεσε ένα ακόμη βήμα προς την επίτευξη αυτού του στόχου.
«Απαλλαγή»
Ο Τραμπ απάλλαξε τον Πούτιν από την ευθύνη της εισβολής στην Ουκρανία αποκαλώντας για άλλη μια φορά τον πόλεμο της Ουκρανίας «πόλεμο του Μπάιντεν». Αυτό ακριβώς το είδος της υιοθέτησης ευθυνών χρειάζεται ο Πούτιν, τόσο για το δικό του κοινό όσο και για τα μη δυτικά μέρη του κόσμου, όπου η Ρωσία εργάζεται σκληρά για να παρουσιάσει αυτόν τον πόλεμο ως λάθος της Δύσης.
Σε αντάλλαγμα αυτού του ανέλπιστου …δώρου του Προέδρου της Αμερικής, ο Πούτιν προσέφερε την υποστήριξή του στους ισχυρισμούς του Τραμπ για νόθευση του αποτελέσματος στις εκλογές του 2020 και σημείωσε ότι ήταν στημένες.
Από την πολυ-αναμενόμενη Σύνοδο Κορυφής της Αλάσκα ο Ντόναλντ Τραμπ έφυγε με άδεια χέρια! Το επίσημο δείπνο ακυρώθηκε! Οπότε προφανώς δεν πήγαν όλα σύμφωνα με το σχέδιο αφού δεν υπήρχε καμμιά συμφωνία για να γιορταστεί με την πρόποση. Αλλά ο Πούτιν ανασύρθηκε από το κρύο στην Αλάσκα. Αντί να του περιορίσει τον χώρο για να διεξάγει πόλεμο στην Ευρώπη, ο Τραμπ του πρόσφερε το αντίθετο – μια καθυστέρηση στην επιβολή δευτερογενών κυρώσεων. Έδωσε στον Πούτιν περισσότερο χώρο για να χειραγωγήσει, να παραπλανήσει και να αγοράσει χρόνο. Η Αλάσκα έχει ενθαρρύνει τον Πούτιν, ο οποίος είναι πιθανό να παρατείνει, όχι να τερματίσει, τον πόλεμο.
Υπάρχουν ακόμη δύο κίνδυνοι που πρέπει να προσέξουμε. Πρώτον, ο Τραμπ στρέφεται και πάλι στον Ζελένσκι για να κάνει βήματα προς την ειρήνη. Αφού δεν κατάφερε να εντυπωσιάσει τον Πούτιν, ο Τραμπ στράφηκε στον πιο ήπιο στόχο, όπου είναι πιο εύκολος να ασκήσει πίεση και να προσπαθήσει για άλλη μια φορά να πιέσει τον Ζελένσκι ώστε να θέσει σε κίνδυνο το μέλλον της χώρας του.
Η Ευρώπη
Ο δεύτερος κίνδυνος είναι ότι η Ευρώπη μπορεί για άλλη μια φορά να πιστέψει ότι ο άμεσος κίνδυνος έχει περάσει. Η παρουσία ηγετών από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία ήταν μια αξιοσημείωτη επίδειξη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προς την Ουκρανία, με στόχο την αποτροπή ενός καταστροφικού αποτελέσματος και τη διατήρηση της διατλαντικής ενότητας. Ήταν επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν θα ανάγκαζε την Ουκρανία να κάνει περιττές παραχωρήσεις, μετά την άκαρπη σύνοδο κορυφής της Παρασκευής με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.
Μετά από τη συνάντηση στην Αλάσκα, η οποία περιεγράφηκε με συντριπτική πλειοψηφία στα αμερικανικά και παγκόσμια μέσα ενημέρωσης ως νίκη του Πούτιν, ο Τραμπ χρειαζόταν μια διπλωματική νίκη. Ήταν σαφές ότι σχεδόν τίποτα δεν είχε συμφωνηθεί στο Άνκορατζ, με τον Τραμπ να αναγκάζεται να παραδεχτεί στη συνέχεια ότι υπάρχουν «μερικά μεγάλα σημεία που παραμένουν άλυτα».
Αυτά κυρίως περιλαμβάνουν το καθεστώς των ουκρανικών εδαφών, τον ρόλο των ΗΠΑ και άλλων κρατών-μελών του ΝΑΤΟ στην εγγύηση της ασφάλειας της Ουκρανίας μετά τον πόλεμο – και την πιθανότητα διμερούς συνάντησης μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι.
Οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν ότι ο Πούτιν προωθεί μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία προκειμένου να επισπεύσει τις διαπραγματεύσεις με απαιτήσεις για την αντιμετώπιση των «βασικών αιτιών» της σύγκρουσης, ενώ παράλληλα συνεχίζει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Στην ορολογία του Πούτιν, η αντιμετώπιση των «βασικών αιτιών» σημαίνει περιορισμό της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη και επιτρέποντας στη Ρωσία να καθορίσει τα όρια της κυριαρχίας της Ουκρανίας.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες γνωρίζουν ότι αυτό είναι απαγορευτικό και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τόσο ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς όσο και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, κάλεσαν τον Πρόεδρο Τραμπ να ασκήσει πίεση στον Πούτιν για να επιτύχει εκεχειρία πριν από την επόμενη συνάντηση. Αλλά αυτή η έκκληση προς το παρόν φαίνεται να πέφτει στο κενό.
Διμερή συνάντηση
Ο Τραμπ πιέζει για μια διμερή συνάντηση μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι, με την ελπίδα να εξασφαλίσει μια υποψηφιότητα για το Νόμπελ Ειρήνης. Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει την ετοιμότητά του να συναντηθεί, για να ευχαριστήσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ – παρόλο που γνωρίζει ότι μια τέτοια συνάντηση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τον Πούτιν για να κατηγορήσει την Ουκρανία ότι παρεμποδίζει τις επιθυμίες του Τραμπ. Στόχος του Πούτιν σε όλες τις διαπραγματεύσεις είναι να εγκαταλείψουν οι ΗΠΑ το Κίεβο και να επιτύχουν μια επανεκκίνηση των σχέσεων με τη Μόσχα.
Επιπλέον, ο Πούτιν για χρόνια έχει χαρακτηρίσει τον πρόεδρο της Ουκρανίας ως παράνομο ηγέτη μιας χώρας που δεν θα έπρεπε να υπάρχει εξαρχής. Επομένως η συμφωνία για συνάντηση, κινδυνεύει να εκληφθεί ως αδυναμία εκ μέρους του, ιδίως από τους υπερπατριωτικούς ψηφοφόρους του και τις στρατιωτικές ελίτ χώρια που η ρωσική ηγεσία δεν δείχνει καμία προθυμία να υποχωρήσει στις απαιτήσεις της, γνωρίζοντας εκ των προτέρων (μετά από δύο γύρους συνομιλιών στην Τουρκία) ότι είναι απαράδεκτες για την Ουκρανία.
Ετοιμότητα
Το θετικό από τη σύνοδο κορυφής της Ουάσινγκτον είναι ότι οι ΗΠΑ εξέφρασαν την ετοιμότητά τους να συμμετάσχουν στην παροχή εγγυήσεων ασφάλειας στην Ουκρανία. Οι λεπτομέρειες βέβαια δεν είναι ξεκαθαρισμένες, αλλά η εμπλοκή των ΗΠΑ θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα για τον στόχο του «συνασπισμού των προθύμων» να παράσχει μια δύναμη διαβεβαίωσης εντός των εδαφών που ελέγχονται από το Κίεβο, ως εγγυητές οποιασδήποτε γραμμής κατάπαυσης του πυρός ή ειρηνευτικής συμφωνίας. Κατά τη συνάντησή τους τη Δευτέρα , ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τους Ευρωπαίους ότι η Ουκρανία θα επωφεληθεί από «προστασίες τύπου άρθρου 5» του ΝΑΤΟ- αν και η Ουκρανία δεν ανήκει στο ΝΑΤΟ- χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει τις λεπτομέρειες.
Η επιλογή του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, να ηγηθεί μιας ομάδας εργασίας για τον σχεδιασμό συλλογικών εγγυήσεων ασφάλειας για την Ουκρανία είναι μια ένδειξη της σοβαρότητας με την οποία αντιμετωπίζει το θέμα ο Ντόναλντ Τραμπ.
Τα μέτρα που θα συζητηθούν περιλαμβάνουν μια διεθνή στρατιωτική παρουσία εντός της Ουκρανίας, ενισχυμένη αεράμυνα, ανασύσταση του ουκρανικού στρατού και πώς να παρακολουθείται η κατάπαυση του πυρός.
Το μεγάλο ερώτημα όμως που παραμένει, είναι αν μπορεί ο Πούτιν να αναγκαστεί να αποδεχτεί και να τηρήσει αυτές τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία. Το είδος των δυνάμεων που αναπτύσσονται στην Ουκρανία, είτε πρόκειται για ειρηνευτική δύναμη είτε για δύναμη διαβεβαίωσης, παραμένει ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα. Ο Τραμπ έχει δεσμευτεί να μην αναπτύξει αμερικανικά στρατεύματα και ο εκπρόσωπος του Πούτιν από το Υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη αποκλείσει τη χρήση στρατευμάτων κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Αλλά ακόμα κι αν οι ευρωπαϊκές χώρες δεν συμμετάσχουν υπό τη σημαία του ΝΑΤΟ, η Ρωσία είναι πιθανό να ασκήσει βέτο. Επιπλέον το Κίεβο, θυμάται πικρά τις υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν με το Μνημόνιο της Βουδαπέστης του 1994, το οποίο αποδείχθηκε άχρηστο απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις.
Κενά
Τα κενά παραμένουν. Ποια χώρα θα στείλει στρατεύματα; Με ποιες προϋποθέσεις; Και κυρίως, τι θα συμβεί εάν δεχθούν επίθεση; Οι Ηνωμένες Πολιτείες, πάντως, έχουν ήδη κλείσει την πόρτα: «κανένας Αμερικανός στρατιώτης στην Ουκρανία», ξεκαθάρισε ο Λευκός Οίκος.
Η ειρηνευτική στρατηγική του Τραμπ βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην προσωπική του πεποίθηση ότι ο Πούτιν θέλει να κάνει μια συμφωνία για…αυτόν. Όπως απέδειξε για άλλη μια φορά το Άνκορατζ, ο Πρόεδρος Τραμπ εξακολουθεί να αρνείται να ασκήσει οποιαδήποτε πίεση στη Ρωσία για να διαπραγματευτεί σοβαρά. Αυτό είναι ένα εξαιρετικά επικίνδυνο στοίχημα καθώς στην πράξη όλοι γνωρίζουν πως ο ρωσικός στρατός σταματά μόνο όταν δεν μπορεί να προχωρήσει. Οι προσωπικές υποσχέσεις, συμφωνίες ή διαβεβαιώσεις δεν θα λειτουργήσουν. Μόνο η σιδερένια συλλογική αποτροπή, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, μπορεί να αποτρέψει τη ρωσική απειλή για την Ευρώπη.
Αυτό ακριβώς πρέπει να επιδιώξει με κάθε τρόπο η Ουκρανία με τους Ευρωπαίους συμμάχους της. Το ερώτημα τώρα είναι αν η σχετική καλή θέληση που επιδείχθηκε στην Ουάσιγκτον θα διαρκέσει – ή αν ο Πούτιν μπορεί να εκμεταλλευτεί την πίστη του Τραμπ στη δύναμη της σχέσης τους για να εμποδίσει αυτή την προσπάθεια και να απομακρύνει ακόμη περισσότερο τις ΗΠΑ από το πλευρό της Ευρώπης.
*Όπως δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΜΠΑΜ της Κυριακής
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
