PLUS
Για πρώτη φορά, αστρονόμοι κατέγραψαν τη γέννηση ενός μαγνητάρ – ενός εξαιρετικά ισχυρά μαγνητισμένου και ταχύτατα περιστρεφόμενου αστέρα νετρονίων – που συνδέεται με μερικές από τις πιο φωτεινές εκρήξεις στο σύμπαν. Η ανακάλυψη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature και επιβεβαιώνει θεωρίες δεκαετιών για την προέλευση των υπερφωτεινών υπερκαινοφανών αστέρων.
Η μελέτη, με επικεφαλής τον Τζόζεφ Φάρα από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Σάντα Μπάρμπαρα, δείχνει ότι η ενέργεια αυτών των εκρήξεων τροφοδοτείται από τον σχηματισμό ενός μαγνητάρ στον πυρήνα τους. Επιπλέον, οι επιστήμονες παρατήρησαν για πρώτη φορά μια ταλαντούμενη καμπύλη φωτεινότητας, η οποία εξηγείται μέσω της γενικής σχετικότητας και αποκαλύπτει τον μηχανισμό πίσω από τις κοσμικές εκρήξεις.
Η καθοριστική παρατήρηση έγινε στον υπερκαινοφανή SN 2024afav, που εντοπίστηκε τον Δεκέμβριο του 2024. Με τη βοήθεια ενός παγκόσμιου δικτύου τηλεσκοπίων, οι αστρονόμοι παρακολούθησαν την έκρηξη για πάνω από 200 ημέρες και εντόπισαν τέσσερις διαδοχικές αυξομειώσεις στη φωτεινότητα περίπου 50 ημέρες μετά την κορύφωση. Οι διακυμάνσεις αυτές συνδέονται με τον σχηματισμό δίσκου υλικού γύρω από τον νεογέννητο μαγνητάρ, που ταλαντώνεται λόγω της απόκλισης ανάμεσα στον άξονα περιστροφής του αστέρα και στον δίσκο.
Η παρατήρηση αποτελεί την πρώτη άμεση απόδειξη ότι η γενική θεωρία της σχετικότητας είναι απαραίτητη για την περιγραφή του μηχανισμού μιας υπερφωτεινής έκρηξης. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ανακάλυψη θα επιτρέψει τη βαθύτερη κατανόηση των πιο ισχυρών αστρικών εκρήξεων και αναμένουν ότι τα νέα τηλεσκόπια θα αποκαλύψουν δεκάδες ακόμη παρόμοιες εκρήξεις στο μέλλον.
Κρήτη: Δύο αδελφές σε κρίσιμη κατάσταση με μηνιγγίτιδα
