PLUS
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός κράτους όπου η πιο σκληρή καταγγελία δεν προέρχεται από τους αντιπάλους του αλλά από τους ανθρώπους που το υπηρέτησαν. Από εκείνους που κυβέρνησαν, πολέμησαν, διοίκησαν στρατούς και υπηρεσίες πληροφοριών, υπερασπίστηκαν τα σύνορά του και συνέβαλαν στη διαμόρφωση της εθνικής του στρατηγικής. Μια τέτοια στιγμή φαίνεται πως βιώνει σήμερα το Ισραήλ.
Δεκάδες κορυφαίες προσωπικότητες της ισραηλινής πολιτικής, στρατιωτικής και πνευματικής ζωής απέστειλαν μια δραματική προειδοποίηση προς την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου, καταγγέλλοντας αυτό που αποκαλούν απροκάλυπτα «εβραϊκή τρομοκρατία» στη Δυτική Όχθη και απειλώντας ακόμη και με προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας εάν η κυβέρνηση συνεχίσει να αδρανεί.
Η σημασία της παρέμβασης δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενο αλλά και στα πρόσωπα που την υπογράφουν. Ανάμεσά τους βρίσκονται δύο πρώην πρωθυπουργοί, πρώην επικεφαλής όλων σχεδόν των υπηρεσιών ασφαλείας, ανώτατοι δικαστικοί, πανεπιστημιακοί, επιστήμονες, ακόμη και κάτοχοι διεθνών διακρίσεων. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν μπορούν εύκολα να κατηγορηθούν ως «εχθροί του Ισραήλ» ή ως υποστηρικτές της παλαιστινιακής υπόθεσης. Αντιθέτως, ανήκουν στον ίδιο τον πυρήνα του ισραηλινού κατεστημένου.
Ένα κατηγορητήριο χωρίς προηγούμενο
Το κείμενο που διέρρευσε στα μέσα ενημέρωσης συνιστά ίσως το πιο σκληρό εσωτερικό κατηγορητήριο που έχει διατυπωθεί τα τελευταία χρόνια εναντίον της ισραηλινής κυβέρνησης. Οι υπογράφοντες καταγράφουν μια σειρά εγκλημάτων που αποδίδουν σε εξτρεμιστές εποίκους αλλά και σε μέλη των δυνάμεων ασφαλείας: δολοφονίες, εμπρησμούς, βίαιες επιθέσεις, λεηλασίες, εκφοβισμό ολόκληρων κοινοτήτων, ακόμη και βεβηλώσεις νεκρών. Υποστηρίζουν ότι οι πράξεις αυτές πραγματοποιούνται σχεδόν πάντοτε χωρίς ουσιαστικές συνέπειες για τους δράστες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται, η βία εναντίον των Παλαιστινίων έχει λάβει συστηματικό χαρακτήρα και δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένες εξάρσεις ακραίων ομάδων. Αντιθέτως, παρουσιάζεται ως φαινόμενο που συνδέεται με μια ευρύτερη πολιτική πραγματικότητα στη Δυτική Όχθη, όπου η διάκριση ανάμεσα σε κρατική πολιτική, στρατιωτική παρουσία και δράση εξτρεμιστικών ομάδων γίνεται ολοένα και πιο δυσδιάκριτη.
Η σκιά της «εθνοκάθαρσης»
Η πιο βαριά κατηγορία του κειμένου αφορά την άποψη ότι η συνεχιζόμενη βία εξυπηρετεί έναν ευρύτερο στόχο εκτοπισμού των Παλαιστινίων από συγκεκριμένες περιοχές της Δυτικής Όχθης. Οι συντάκτες της επιστολής κάνουν λόγο για ιδεολογία εθνοκάθαρσης και προσάρτησης, η οποία, κατά την εκτίμησή τους, ενθαρρύνεται ή τουλάχιστον ανέχεται η σημερινή κυβέρνηση.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν εμφανίζονται σε πολιτικό κενό. Τα τελευταία χρόνια διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταγράψει εκτεταμένες καταγγελίες για βίαιες εκτοπίσεις παλαιστινιακών κοινοτήτων, ιδιαίτερα σε περιοχές της Ζώνης C της Δυτικής Όχθης. Πρόσφατη έκθεση της Amnesty International υποστήριξε ότι η συστηματική πίεση σε βεδουίνικες και κτηνοτροφικές κοινότητες συνιστά οργανωμένη πολιτική εξαναγκαστικής μετακίνησης πληθυσμών.
Η κρίση του κράτους δικαίου
Αυτό που προκαλεί ίσως μεγαλύτερη ανησυχία στους πρώην αξιωματούχους δεν είναι μόνο η βία αυτή καθαυτή αλλά η αίσθηση ότι οι θεσμοί αδυνατούν ή αρνούνται να την αντιμετωπίσουν.
Η επιστολή περιγράφει ένα σύστημα αλληλομετάθεσης ευθυνών ανάμεσα στον στρατό, την αστυνομία και τις πολιτικές αρχές. Κάθε φορέας αποδίδει την αρμοδιότητα σε κάποιον άλλον, με αποτέλεσμα η ατιμωρησία να μετατρέπεται σε κανονικότητα. Οι υπογράφοντες θεωρούν ότι το φαινόμενο αυτό υπονομεύει την ίδια την έννοια του κράτους δικαίου στο Ισραήλ.
Η ανησυχία τους δεν είναι θεωρητική. Ήδη από τον Μάρτιο ο πρώην πρωθυπουργός Ehud Olmert είχε προειδοποιήσει ότι η αποτυχία δίωξης των δραστών δημιουργεί ένα καθεστώς σχεδόν πλήρους ατιμωρησίας και είχε φτάσει στο σημείο να ζητήσει ακόμη και διεθνή παρέμβαση.
Ένα πρόβλημα που ξεπερνά τα παλαιστινιακά εδάφη
Για τους συντάκτες της επιστολής, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τους Παλαιστινίους. Υποστηρίζουν ότι η κατάσταση απειλεί την ίδια την ασφάλεια του Ισραήλ.
Η λογική τους είναι απλή: κάθε πράξη βίας που παραμένει ατιμώρητη τροφοδοτεί νέους κύκλους αντιποίνων, ενισχύει τα ακραία στοιχεία και αποδυναμώνει όσους επιδιώκουν πολιτική λύση στη σύγκρουση. Παράλληλα, η διεθνής εικόνα του Ισραήλ υφίσταται διαρκή φθορά, ενώ η χώρα βρίσκεται ολοένα συχνότερα στο επίκεντρο διεθνών επικρίσεων και νομικών πρωτοβουλιών.
Οι υπογράφοντες προειδοποιούν ακόμη ότι η συνέχιση αυτής της πολιτικής ενισχύει τον αντισημιτισμό διεθνώς, καθώς οι πράξεις εξτρεμιστικών ομάδων ταυτίζονται συχνά, άδικα ή όχι, με το σύνολο του εβραϊκού κράτους και του εβραϊκού λαού.
Η πρόκληση για τον Νετανιάχου
Η επιστολή έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή για τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η κυβέρνησή του στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε υπερεθνικιστικά και θρησκευτικά κόμματα που αντιμετωπίζουν το ζήτημα των εποικισμών ως κεντρικό ιδεολογικό τους στόχο.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε ουσιαστική προσπάθεια περιορισμού της βίας των εποίκων θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές τριβές στο εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού. Από την άλλη πλευρά, η αδράνεια αυξάνει τη διεθνή απομόνωση της χώρας και ενισχύει τις κατηγορίες ότι το κράτος είτε αδυνατεί είτε δεν επιθυμεί να ελέγξει τις ακραίες ομάδες που δρουν στη Δυτική Όχθη.
Όταν οι συναγερμοί χτυπούν από μέσα
Η ιστορία είναι γεμάτη από περιπτώσεις κρατών που αγνόησαν τις προειδοποιήσεις των εξωτερικών επικριτών τους. Πολύ πιο σπάνιες είναι οι περιπτώσεις όπου οι προειδοποιήσεις προέρχονται από το ίδιο το πολιτικό και στρατιωτικό κατεστημένο.
Αυτό ακριβώς καθιστά τη συγκεκριμένη παρέμβαση τόσο σημαντική. Δεν πρόκειται για ένα ακόμη ψήφισμα διεθνούς οργανισμού ούτε για μια διαμαρτυρία ακτιβιστών. Πρόκειται για μια δημόσια κραυγή αγωνίας από ανθρώπους που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην ασφάλεια και την ύπαρξη του Ισραήλ και οι οποίοι δηλώνουν πλέον ότι η μεγαλύτερη απειλή για τη χώρα ίσως να μην προέρχεται από τους εξωτερικούς εχθρούς της αλλά από όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό της.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι περισσότεροι Ισραηλινοί λένε ότι το Ιράν, όχι το Ισραήλ, κέρδισε τον πόλεμο
Το Ισραήλ δεν φεύγει από τον Λίβανο: Νέα τριβή με τις ΗΠΑ και σκιά πάνω από τη συμφωνία με το Ιράν
