PLUS
Με επίκεντρο τη μοναξιά ως σύγχρονο κοινωνικό φαινόμενο, την υπογεννητικότητα και τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ νέων και ηλικιωμένων εξετάστηκαν οι υποψήφιοι των ΓΕΛ στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία, στην πρεμιέρα των Πανελλαδικών Εξετάσεων 2026.
Τα θέματα κινήθηκαν γύρω από ζητήματα που απασχολούν έντονα τις σύγχρονες κοινωνίες, καλώντας τους μαθητές να συνδυάσουν κοινωνικό προβληματισμό και προσωπική κρίση.
Η υπογεννητικότητα ως κρίση των ανθρώπινων σχέσεων
Το πρώτο κείμενο αναφοράς, άρθρο της δημοσιογράφου Μαργαρίτας Βεργολιά, παρουσίαζε τη δημογραφική κρίση που καταγράφεται σε πολλές χώρες του κόσμου. Σύμφωνα με το κείμενο, η υπογεννητικότητα δεν μπορεί πλέον να εξηγηθεί μόνο από οικονομικούς παράγοντες, όπως η ακρίβεια, η εργασιακή ανασφάλεια ή το υψηλό κόστος στέγασης.
Αντίθετα, αναδεικνύεται ως μια βαθύτερη κρίση των ανθρώπινων σχέσεων, η οποία συνδέεται με τη μοναξιά, την κοινωνική απομόνωση, τις αλλαγές στα πρότυπα ζωής και την επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ιδιαίτερη αναφορά γινόταν στη διάδοση των smartphones και των social media, τα οποία συχνά καλλιεργούν μη ρεαλιστικές προσδοκίες για τις σχέσεις και την προσωπική επιτυχία.
Η αξία της συνύπαρξης των γενεών
Το δεύτερο κείμενο, από την «Πρακτική Φιλοσοφία» του Ε.Π. Παπανούτσου, εστίαζε στη διαχρονική σχέση ανάμεσα στη νεότητα και τα γηρατειά.
Ο συγγραφέας υποστήριζε ότι τόσο οι νέοι όσο και οι ηλικιωμένοι έχουν σημαντικό ρόλο στην κοινωνική πρόοδο. Οι νέοι φέρνουν τον ενθουσιασμό, τις νέες ιδέες και τη διάθεση για αλλαγή, ενώ οι μεγαλύτεροι προσφέρουν εμπειρία, σύνεση και ισορροπία. Όπως χαρακτηριστικά τονίζεται, «η ιστορία χρειάζεται και τα δυο ρεύματα», αναδεικνύοντας τη σημασία της συνεργασίας και της αλληλοσυμπλήρωσης των γενεών.
Το ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου
Στο λογοτεχνικό κείμενο οι υποψήφιοι κλήθηκαν να επεξεργαστούν το ποίημα «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει» του Ανδρέα Εμπειρίκου.
Το ποιητικό υποκείμενο προτρέπει τον άνθρωπο να απορρίψει τη θλίψη και την απαισιοδοξία, να αγωνιστεί για τη χαρά της ζωής και να ακολουθήσει έναν δρόμο αισιοδοξίας, ελευθερίας και δημιουργικότητας. Μέσα από προστακτικές εκφράσεις όπως «Χτύπα τη θλίψη καταγής», «Πρέπει να πολεμήσης να χαρής» και «Πρέπει να ανασάνης μπροστά στον ήλιο», το ποίημα μεταφέρει ένα ισχυρό μήνυμα ζωής και ελπίδας.
Το θέμα της Έκθεσης
Στο τελευταίο και πιο απαιτητικό μέρος της εξέτασης, οι υποψήφιοι κλήθηκαν να συντάξουν άρθρο 350-400 λέξεων για τη σχολική εφημερίδα.
Ζητήθηκε να αναπτύξουν:
- τους λόγους για τους οποίους αυξάνονται τα επίπεδα μοναξιάς στη σύγχρονη εποχή,
- καθώς και τρόπους με τους οποίους νέοι και ηλικιωμένοι μπορούν να συνεργάζονται, ώστε να αντιμετωπιστεί το αίσθημα μοναξιάς και στις δύο γενιές.
Το θέμα έδωσε τη δυνατότητα στους μαθητές να αξιοποιήσουν στοιχεία από τα δύο κείμενα αναφοράς, αλλά και προσωπικές εμπειρίες και παραδείγματα από την καθημερινή ζωή.
Δείτε τα θέματα του πρώτου μαθήματος των Πανελλαδικών 2026
