PLUS
Η ιδέα μιας διεθνούς στρατιωτικής δύναμης που θα εγγυηθεί την ασφάλεια της Ουκρανίας μετά από ενδεχόμενη κατάπαυση του πυρός παύει πλέον να αποτελεί θεωρητικό σενάριο και αποκτά συγκεκριμένο πολιτικό και στρατιωτικό περίγραμμα. Σύμφωνα με πληροφορίες από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ενός σχεδίου για τη δημιουργία «προστατευτικής δύναμης» (Schutztruppe), η οποία θα αναπτυχθεί σε ουκρανικό έδαφος, με στόχο τη σταθεροποίηση της χώρας και την αποτροπή νέας ρωσικής επίθεσης.
Οι σχετικές συζητήσεις επιταχύνθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες, στο πλαίσιο διαβουλεύσεων μεταξύ χωρών που αυτοπροσδιορίζονται ως «πρόθυμες» να αναλάβουν ενεργό ρόλο στη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ουκρανίας. Στο Παρίσι, όπου πραγματοποιήθηκε χθες η συνάντηση υψηλού επιπέδου με τη συμμετοχή περισσότερων από είκοσι κρατών, η γαλλική και η βρετανική πλευρά παρουσίασαν τις πρώτες γραμμές ενός σχεδίου που προβλέπει τη δημιουργία στρατιωτικών κόμβων και βάσεων υποστήριξης στο εσωτερικό της χώρας.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, η προτεινόμενη δύναμη δεν θα αναπτυχθεί κατά μήκος της γραμμής αντιπαράθεσης με τις ρωσικές δυνάμεις, ούτε θα έχει χαρακτήρα παραδοσιακής ειρηνευτικής αποστολής τύπου ΟΗΕ. Αντιθέτως, θα λειτουργεί ως «δύναμη καθησυχασμού», με αποστολή την προστασία κρίσιμων υποδομών, τη διασφάλιση της συνέχισης της στρατιωτικής εκπαίδευσης των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων και την εγγύηση ότι τυχόν συμφωνία εκεχειρίας δεν θα παραβιαστεί εύκολα.
Η πρωτοβουλία αυτή αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία ευρωπαϊκών κυβερνήσεων ότι χωρίς απτές εγγυήσεις ασφάλειας, οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών θα παραμείνει εύθραυστη. Δυτικοί διπλωμάτες επισημαίνουν ότι η εμπειρία προηγούμενων συμφωνιών με τη Ρωσία, ιδίως μετά το 2014, έχει καταδείξει τα όρια των πολιτικών δεσμεύσεων που δεν συνοδεύονται από στρατιωτική παρουσία και αποτρεπτική ισχύ.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία εμφανίζονται έτοιμα να αναλάβουν τον πυρήνα της αποστολής, εξετάζοντας την ανάπτυξη αρκετών χιλιάδων στρατιωτών, με δυνατότητα ταχείας ενίσχυσης. Ωστόσο, η συμμετοχή άλλων ευρωπαϊκών χωρών παραμένει ανοιχτό ζήτημα. Η Γερμανία, αν και δεν απορρίπτει κατηγορηματικά το σχέδιο, εμφανίζεται επιφυλακτική ως προς την ανάπτυξη δυνάμεων εντός της Ουκρανίας, προκρίνοντας ρόλο υποστήριξης από γειτονικές χώρες του ΝΑΤΟ. Παρόμοιες επιφυλάξεις εκφράζονται και από κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, που φοβούνται άμεση κλιμάκωση με τη Μόσχα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών. Αν και η Ουάσιγκτον δεν φέρεται διατεθειμένη να ηγηθεί μιας τέτοιας αποστολής, συμμετέχει ενεργά στις διαβουλεύσεις και εξετάζει τρόπους παροχής πολιτικής κάλυψης, πληροφοριών, υλικοτεχνικής υποστήριξης και μηχανισμών επιτήρησης μιας πιθανής κατάπαυσης του πυρός. Αμερικανοί αξιωματούχοι τονίζουν, πάντως, ότι οποιαδήποτε απόφαση θα πρέπει να έχει σαφή νομική βάση και ευρεία διεθνή στήριξη.
Από την πλευρά του Κιέβου, η ιδέα μιας πολυεθνικής στρατιωτικής παρουσίας θεωρείται κρίσιμη. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι χωρίς φυσική παρουσία συμμάχων στο έδαφος, η Ουκρανία θα παραμείνει ευάλωτη σε μελλοντική ρωσική επιθετικότητα. Για την ουκρανική ηγεσία, η προστατευτική δύναμη αποτελεί ενδιάμεση λύση, σε περίπτωση που η ένταξη στο ΝΑΤΟ εξακολουθήσει να παραμένει πολιτικά ανέφικτη.
Παρά τη δυναμική που φαίνεται να αναπτύσσεται, το σχέδιο δεν στερείται κινδύνων. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η παρουσία ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία, ακόμη και μετά από εκεχειρία, θα μπορούσε να αποτελέσει νέο σημείο τριβής με τη Ρωσία, η οποία ήδη χαρακτηρίζει τέτοιες πρωτοβουλίες ως «έμμεση εμπλοκή του ΝΑΤΟ στον πόλεμο». Το ερώτημα κατά πόσο μια τέτοια δύναμη θα λειτουργήσει αποτρεπτικά ή, αντιθέτως, θα παγιώσει μια νέα μορφή αντιπαράθεσης στην Ανατολική Ευρώπη παραμένει ανοιχτό.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση για τη «μετά τον πόλεμο» Ουκρανία έχει πλέον μετατοπιστεί από τις γενικές διακηρύξεις στην πρακτική προετοιμασία. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια, όπως διαμορφώνεται μέσα από τον πόλεμο, φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η παρουσία στρατιωτικής ισχύος θεωρείται αναγκαίο συμπλήρωμα της διπλωματίας — ακόμη και όταν αυτή επιχειρεί να οικοδομήσει την ειρήνη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΗΠΑ: Προτεραιότητα η απόκτηση της Γροιλανδίας – Στο τραπέζι και η «χρήση στρατού»
