PLUS
Πρόσβαση σε μια νέα αγορά σχεδόν 300 εκατομμυρίων καταναλωτών, πολλοί εκ των οποίων αναμένεται να έρθουν για πρώτη φορά σε επαφή με τα ποιοτικά ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα, δημιουργεί η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα, σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών προκλήσεων.
Όπως δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αντώνης Φιλιππής, στο σημερινό σύνθετο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό περιβάλλον ο στόχος της χώρας είναι ξεκάθαρος: η σύναψη ουσιαστικών εμπορικών συμφωνιών που αποφέρουν απτά οφέλη για τους παραγωγούς και τις επιχειρήσεις, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
Παράλληλα, ο κ. Φιλιππής υπογράμμισε ότι τέτοιου είδους συμφωνίες πρέπει να συνοδεύονται από αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας και παρακολούθησης. Αναφερόμενος ειδικά στη συμφωνία με τη Mercosur, επισήμανε ότι η ρήτρα διμερούς διασφάλισης δεν καλύπτει πλήρως όλες τις ανησυχίες, ωστόσο αποτελεί ένα βασικό εργαλείο για τη διαμόρφωση, έστω και σε έναν βαθμό, πιο δίκαιων συνθηκών ανταγωνισμού στον αγροδιατροφικό τομέα.
Η συμφωνία αποτελεί καρπό διαπραγματεύσεων που διήρκεσαν περισσότερα από 20 χρόνια. Ένα πρώτο πολιτικό πλαίσιο είχε διαμορφωθεί τον Ιούνιο του 2019, ενώ τα τελικά κείμενα εγκρίθηκαν από το Κολέγιο των Επιτρόπων τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Η εφαρμογή της θα εξελιχθεί σε δύο στάδια. Σε πρώτη φάση, προβλέπεται η προσωρινή εφαρμογή του εμπορικού σκέλους της συμφωνίας, η οποία θα τεθεί άμεσα σε ισχύ μετά την υπογραφή της, κατόπιν έγκρισης από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ειδική πλειοψηφία και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σε δεύτερη φάση, θα ακολουθήσει η οριστική κύρωση της συνολικής συμφωνίας από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών.
Μεταξύ των βασικών προβλέψεων περιλαμβάνεται η σταδιακή κατάργηση των εισαγωγικών δασμών, εξέλιξη που εκτιμάται ότι θα ωφελήσει σημαντικά ελληνικά προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, τα τυριά, τα ακτινίδια, τα ροδάκινα και τα αρτοσκευάσματα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην προστασία 20 ελληνικών γεωγραφικών ενδείξεων, με ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις. Για τη φέτα προβλέπεται μεταβατική περίοδος επτά ετών για τους υφιστάμενους χρήστες της ονομασίας, βάσει της ρήτρας «grandfathering». Παράλληλα, προστατεύονται προϊόντα όπως το Ούζο, το Τσίπουρο, οι οίνοι Ρετσίνα Αττικής, Αμύνταιο, Νεμέα, Νάουσα, Μαντινεία, Σαντορίνη και Σάμος, τα ελαιόλαδα Καλαμάτα, Σητεία, Λυγουριό Ασκληπείου και Κολυμβάρι Χανίων, καθώς και η Μαστίχα Χίου, ο Κρόκος Κοζάνης, η ελιά Καλαμάτας, η Κονσερβοελιά Αμφίσσης, η Κεφαλογραβιέρα, το Μανούρι και η Κορινθιακή Σταφίδα Βοστίτσα.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur ανέρχονται σήμερα σε περίπου 34 εκατ. ευρώ. Η μείωση των δασμών αναμένεται να δημιουργήσει νέες προοπτικές για τις ελληνικές επιχειρήσεις, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αυξήσουν τις αποστολές τους και να ενισχύσουν το μερίδιό τους στις συγκεκριμένες αγορές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ελαιόλαδο, το οποίο εκτιμάται ότι θα ωφεληθεί άμεσα από τη συμφωνία, καθώς οι χώρες της Mercosur – Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη και Ουρουγουάη – δεν διαθέτουν αξιόλογη εγχώρια παραγωγή, ενώ σήμερα επιβάλλουν δασμούς στο προϊόν. Η κατάργηση των δασμών αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα και την ελκυστικότητα του ελληνικού ελαιολάδου στις εν λόγω αγορές.
Αντιδράσεις αγροτών και μέτρα διασφάλισης
Την ίδια ώρα, ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις έχουν εκφράσει έντονες αντιδράσεις στη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι τα φθηνότερα αγροτικά προϊόντα από τις χώρες της Mercosur, τα οποία συχνά παράγονται με χαμηλότερα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα, ενδέχεται να προκαλέσουν αθέμιτο ανταγωνισμό στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.
Σε απάντηση στις ανησυχίες αυτές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σχέδιο κανονισμού που ενισχύει τους μηχανισμούς διασφάλισης. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η δυνατότητα άμεσης παρέμβασης εντός 21 ημερών από τη διαπίστωση σοβαρών διαταραχών στην αγορά αγροδιατροφικών προϊόντων, η διενέργεια ερευνών σε περιπτώσεις αύξησης εισαγωγών άνω του 8% ή όταν οι εισαγωγές είναι 10% χαμηλότερες από την εγχώρια παραγωγή, αυστηρότερη παρακολούθηση ανά κράτος-μέλος, καθώς και ενίσχυση των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών ελέγχων.
Παράλληλα, προβλέπεται η ενεργοποίηση του μηχανισμού «Unity Safety Net» ύψους 6,3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, με ενίσχυση του Γεωργικού Αποθεματικού, μέτρα που αποτελούν πάγιες διεκδικήσεις της ελληνικής πλευράς.
Στα πρόσφατα ψηφισθέντα μέτρα περιλαμβάνεται, επίσης, η ενίσχυση της προστασίας των προϊόντων ονομασίας προέλευσης και η πρόβλεψη ρήτρας αμοιβαιότητας, σύμφωνα με την οποία τα εισαγόμενα προϊόντα από τις χώρες της Νότιας Αμερικής θα πρέπει να πληρούν τις ίδιες προδιαγραφές που ισχύουν για τα ευρωπαϊκά προϊόντα.
Παράλληλα, έχει καταρτιστεί κατάλογος 13 ευαίσθητων προϊόντων – όπως λεμόνια, πορτοκάλια, μανταρίνια, κρέας, αυγά, μέλι και ρύζι – για τα οποία προβλέπεται η επιβολή δασμών ή ακόμη και η αναστολή εφαρμογής της συμφωνίας, σε περίπτωση σημαντικής αύξησης των εισαγωγών ή έντονης πίεσης στις τιμές.
Όπως τόνισε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, κατά την πρόσφατη εξειδίκευση των μέτρων για τους αγρότες, τις ρήτρες διασφάλισης στο πλαίσιο κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης ψήφισαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μόνο οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.
Πρόσθετη δημοσιονομική στήριξη
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη πρωτοβουλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την κινητοποίηση πρόσθετων πόρων υπέρ του αγροτικού τομέα.
Σε επιστολή της προς την κυπριακή προεδρία και την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, προτείνεται η διάθεση περίπου 45 δισ. ευρώ – ποσό που αντιστοιχεί στα δύο τρίτα των διαθέσιμων πόρων από την ενδιάμεση αναθεώρηση του επταετούς προϋπολογισμού – για την άμεση στήριξη των αγροτών. Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να αξιοποιήσουν τους πόρους αυτούς μέσω των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης.
Στην ίδια επιστολή επαναλαμβάνονται και υφιστάμενες προβλέψεις, όπως η δημιουργία αποθεματικού ύψους 6,3 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση διαταραχών της αγοράς και η αυξημένη χρηματοδότηση των αγροτικών περιοχών, με τουλάχιστον το 10% των πόρων κάθε εθνικού και περιφερειακού σχεδίου.
Την πρωτοβουλία αυτή χαιρέτισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τονίζοντας ότι η άμεση κινητοποίηση σημαντικών πόρων προς τον αγροτικό τομέα αποτελεί ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών, ενώ υπογράμμισε πως η Ελλάδα συνεχίζει να στηρίζει μια ισχυρή Κοινή Αγροτική Πολιτική και για την περίοδο 2028-2034, με τον πρωτογενή τομέα να αποτελεί εθνική προτεραιότητα.
Συναγερμός στη Ρόδο: Εντοπίστηκε σορός σε προχωρημένη αποσύνθεση στην παραλία Φαληράκι
