PLUS
Οι ηγέτες των Κρατών του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών συγκεντρώνονται στη Νέα Υόρκη αυτή την εβδομάδα για να σηματοδοτήσουν την 80ή επέτειο του ΟΗΕ. Το θέμα της φετινής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ είναι «Καλύτερα μαζί: 80 χρόνια και περισσότερα για την ειρήνη, την ανάπτυξη και τα ανθρώπινα δικαιώματα», επιδιώκοντας να τονίσει τη διαχρονική αξία της συνεργασίας μεταξύ των κρατών.
Ωστόσο, είναι δύσκολο να βρεθούν πειστικά στοιχεία για αυτό το όραμα στις μέρες μας. Ήταν μια ταραγμένη χρονιά για τον ΟΗΕ, εν μέσω διαιρέσεων μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, αυξανόμενης καχυποψίας για τον Θεσμό και μεγαλύτερης έμφασης σε εσωτερικά ζητήματα. Αυτή η τάση ήταν ιδιαίτερα έντονη στις Ηνωμένες Πολιτείες , τη χώρα που φιλοξενεί τον ΟΗΕ και τον μεγαλύτερο οικονομικό υποστηρικτή του.
Παρ ‘όλα αυτά, αντιπρόσωποι από 193 κράτη μέλη θα παρακολουθήσουν σημαντικές εκδηλώσεις του ΟΗΕ για το κλίμα, τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση και τη τεχνητή νοημοσύνη, μαζί με μια σειρά από διμερείς συναντήσεις και παράλληλες εκδηλώσεις. Καθώς θα κάνουν απολογισμό των τεράστιων προκλήσεων για το παγκόσμιο σύστημα, θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τον μεταβαλλόμενο ρόλο των ΗΠΑ.
Από την επιστροφή της στην εξουσία τον Ιανουάριο, η κυβέρνηση Τραμπ έχει βάλει φρένο στον ΟΗΕ. Έχει αποσυρθεί (ξανά) από σημαντικούς θεσμούς του ΟΗΕ, έχει μειώσει τη χρηματοδότηση κατά 1 δισεκατομμύριο δολάρια και έχει απολύσει πάνω από χίλιους Αμερικανούς υπαλλήλους των οποίων τα χαρτοφυλάκια ενίσχυαν σημαντικές λειτουργίες του ΟΗΕ.
Παρά ταύτα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει –τουλάχιστον ρητορικά– δηλώσει την επιθυμία της να παραμείνει ενεργή στον ΟΗΕ. Στην ακρόασή του στη Γερουσία αυτό το καλοκαίρι, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Μάικλ Βαλτς, υπογράμμισε την αξία του ΟΗΕ ως του μοναδικού μέρους όπου «όλοι μπορούν να μιλήσουν… για την επίλυση των συγκρούσεων».
Ο Βαλτς σκιαγράφησε το όραμά του για έναν πιο στοχευμένο, μεταρρυθμισμένο θεσμό. Έναν ΟΗΕ που θα επικεντρώνεται στην πρόληψη και την επίλυση διαφορών με μια νέα προσέγγιση στη διατήρηση της ειρήνης. Έναν ΟΗΕ που προσφέρει διαφάνεια στον προϋπολογισμό του, θα καταπολεμά τον αντισημιτισμό και θα εγκαταλείπει τη «ριζοσπαστική πολιτικοποίηση» της εσωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Υποσχέθηκε ισχυρή ηγεσία των ΗΠΑ για την αντιμετώπιση της επιρροής της Κίνας στον ΟΗΕ και μια σταθερή φωνή των ΗΠΑ στους φορείς καθορισμού προτύπων του ΟΗΕ στους τομείς των τηλεπικοινωνιών και της πνευματικής ιδιοκτησίας. «Είμαι βέβαιος ότι μπορούμε να κάνουμε τον ΟΗΕ ξανά σπουδαίο», κατέληξε ο Βαλτς.
Προηγούμενες κυβερνήσεις των ΗΠΑ είχαν προωθήσει παρόμοιους στόχους -ιδίως όσον αφορά τη διαφάνεια του προϋπολογισμού, την Κίνα και τον καθορισμό προτύπων- αν και πίστευαν ότι η μεγαλύτερη επιρροή των ΗΠΑ θα προερχόταν πρώτα από την πληρωμή των λογαριασμών τους και την επανένταξή τους στους θεσμούς. Η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να δοκιμάζει μια αντιστροφή αυτής της στρατηγικής: πρώτα αποδυνάμωση και επανένταξη αργότερα.
Αυτή την εβδομάδα, οι ΗΠΑ θα παρουσιάσουν τη στρατηγική «αποδυνάμωσης» τους, αντιμετωπίζοντας στοιχεία του προγράμματος του ΟΗΕ και προσφέροντας εναλλακτικές προσεγγίσεις σε σχέση με τους κανόνες που έχουν συμφωνηθεί εδώ και καιρό κυρίως στοχεύοντας στην αναμόρφωση των πρακτικών που αφορούν το άσυλο και τη μετανάστευση.
Ίσως το πιο έντονο παράδειγμα αυτής της στρατηγικής θα παρουσιαστεί στη σύνοδο κορυφής για το ζήτημα της Παλαιστίνης, η οποία στοχεύει στην οικοδόμηση υποστήριξης για ένα παλαιστινιακό κράτος. Ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Πορτογαλία έχουν ανακοινώσει την αναγνώριση της Παλαιστίνης ενόψει της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, οι ΗΠΑ έχουν γίνει πρωτοσέλιδα αρνούμενες πάνω από 90 βίζες για την παλαιστινιακή αντιπροσωπεία.
Η Ουάσινγκτον φαίνεται αναποφάσιστη αν θέλει απλώς να αποδυναμώσει τον ΟΗΕ ή αν θέλει να ακολουθήσει μια διαφορετική ατζέντα για να «τον κάνει ξανά σπουδαίο» αναζωογονώντας την βασική του λειτουργία. «Υπάρχουν μεγάλες ελπίδες για αυτό, αλλά δεν λειτουργεί σωστά… πρέπει να συντονιστούν», δήλωσε ο Πρόεδρος Τραμπ για τα…Ηνωμένα Έθνη τον περασμένο Φεβρουάριο. Για να δημιουργήσει το πιο ευέλικτο σύνολο εργαλείων για την ειρήνη και την ασφάλεια που έχει δηλώσει ότι επιθυμεί, η κυβέρνηση Τραμπ θα πρέπει να αποφασίσει εάν θέλει να εμβαθύνει στις ρίζες του συστήματος του ΟΗΕ για να δοκιμάσει τη δύναμη των οικονομικών όρων.
Στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Γκουτέρες προσπάθησε να αποτρέψει μια ευρύτερη κατάρρευση του συστήματος καλλιεργώντας προσωπικούς δεσμούς με τον Τραμπ και επιδεικνύοντας στρατηγική υπομονή. Τώρα, ο Γκουτέρες διατυμπανίζει την UN80Πρωτοβουλία, μια σειρά σταδιακών μεταρρυθμίσεων για την απλοποίηση της γραφειοκρατίας του ΟΗΕ και τη βελτίωση της οικονομικής αποδοτικότητας. Δυστυχώς, όμως υπάρχει ο κίνδυνος να φανεί απλά σαν ένα κλάδεμα κλαδιών καθώς ο κορμός του δέντρου ασθενεί.
Τελικά, μπορεί να μην υπάρξει καμία μεταρρύθμιση που μπορεί να αναλάβει ο ΟΗΕ για να ικανοποιήσει την κυβέρνηση Τραμπ και οι περικοπές χρηματοδότησης των ΗΠΑ είναι πιθανό να παραμείνουν μέχρι το 2028 και η Ουάσινγκτον μπορεί να μην δει ποτέ τον ΟΗΕ ως ένα εποικοδομητικό οργανισμό για να προωθήσει τις κύριες προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής της. Εν τω μεταξύ, χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία θα γιορτάσουν τη μειωμένη παρουσία των ΗΠΑ στον ΟΗΕ και μπορεί να επιδιώξουν να καλύψουν αυτό το κενό ηγεσίας.
Σε αυτό το πιο κατακερματισμένο σύστημα, οι μη δυτικές εναλλακτικές λύσεις στον ΟΗΕ θα γίνουν πιο ισχυρές – και θα θέσουν νέους κανόνες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι ΗΠΑ μπλόκαραν για έκτη φορά την έκκληση του ΟΗΕ για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα
