PLUS
Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας αφαίρεσε επίσημα την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) από το νομικό του πλαίσιο.
Η κίνηση αυτή έρχεται μετά την αποχώρηση της Ρωσίας από τη δικαιοδοσία του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΕΔΑΔ το 2022, μετά την ολοκληρωτική εισβολή στην Ουκρανία.
Σε απόφαση που ελήφθη κατά τη διάρκεια ολομέλειας υπό την προεδρία του νεοδιορισμένου δικαστή Ιγκόρ Κρασνόφ, το Ανώτατο Δικαστήριο δήλωσε ότι ένα διάταγμα του 2013 που επέτρεπε στα ρωσικά δικαστήρια να εφαρμόζουν την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ήταν πλέον άκυρο.
Το δικαστήριο αφαίρεσε επίσης αναφορές στο ΕΣΔΑ και στις αποφάσεις του από άλλες νομικές πράξεις.
Η νέα στάση του δικαστηρίου δίνει έμφαση στο ρωσικό εσωτερικό δίκαιο και στα διεθνή κείμενα στα οποία η Ρωσία παραμένει συμβαλλόμενο μέρος. Σε αυτά περιλαμβάνονται η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, καθώς και η Σύμβαση της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και τις Θεμελιώδεις Ελευθερίες.
Οι δικηγόροι έχουν δηλώσει ότι η βασική διαφορά είναι ότι μέσα όπως το Σύμφωνο των Ηνωμένων Εθνών δεν διαθέτουν έναν βασικό μηχανισμό επιβολής, προσφέροντας στα ρωσικά δικαστήρια μεγαλύτερη ευελιξία στις αποφάσεις τους.
Η Ρωσία προσχώρησε στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου το 1988, αλλά αποκλείστηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης, τον σύλλογο ανθρωπίνων δικαιωμάτων των χωρών που έχουν υπογράψει την ΕΣΔΑ, τον Σεπτέμβριο του 2022.
Έκτοτε, οι ρωσικές αρχές δεν έχουν υποχρεωθεί να διασφαλίσουν την τήρηση των δικαιωμάτων της Σύμβασης, αν και η κυβέρνηση πρέπει να λογοδοτήσει για τις παραβιάσεις που διαπράχθηκαν ενώ ήταν υπογράφουσα.
Το ΕΔΑΔ, το οποίο αποτελεί μέρος του Συμβουλίου της Ευρώπης, έχει ως καθήκον την τήρηση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου σε 46 χώρες που την έχουν υπογράψει.
Πολιτικές και διεθνείς επιπτώσεις
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ρωσίας να ακυρώσει πλήρως την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σηματοδοτεί μια από τις πιο βαθιές νομικές ρήξεις της χώρας με την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική προστασίας δικαιωμάτων. Με την απομάκρυνση κάθε υποχρέωσης συμμόρφωσης προς τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ, οι Ρώσοι πολίτες χάνουν οριστικά τον βασικότερο εξωτερικό μηχανισμό που διέθεταν για να αμφισβητήσουν κρατικές αυθαιρεσίες και παραβιάσεις. Η Ρωσία, απαλλαγμένη πλέον από διεθνή δικαστική πίεση, αποκτά ευρύτερο περιθώριο για την εφαρμογή αυστηρότερων νόμων σε ζητήματα έκφρασης, συνάθροισης και πολιτικής δραστηριότητας, σε μια περίοδο όπου οι φωνές διαφωνίας έχουν ήδη συρρικνωθεί σημαντικά.
Η εξέλιξη αυτή έχει και ευρύτερες διεθνείς επιπτώσεις, καθώς επιβεβαιώνει τη σταθερή απομάκρυνση της Μόσχας από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και ενισχύει την εικόνα της χώρας ως απομονωμένου και ολοένα πιο αυταρχικού κράτους. Η κατάργηση της Σύμβασης εκλαμβάνεται από δυτικούς διπλωμάτες ως προειδοποιητικό σημάδι ότι η Ρωσία δεν σκοπεύει να επανέλθει σύντομα σε πλαίσια συνεργασίας και λογοδοσίας. Παράλληλα, δημιουργεί ανησυχία σε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ότι ανοίγει ο δρόμος για μια νέα φάση καταστολής χωρίς τον φόβο διεθνούς δικαστικού ελέγχου, με δυνητικές συνέπειες για ακτιβιστές, δημοσιογράφους και μειονότητες σε ολόκληρη τη χώρα.
Σε αυτό το νέο τοπίο, η Ρωσία φαίνεται να χαράζει μια πορεία που την απομακρύνει ακόμη περισσότερο από τα διεθνή πρότυπα προστασίας δικαιωμάτων, αφήνοντας αβέβαιο το μέλλον της κοινωνίας των πολιτών στο εσωτερικό της. Καθώς οι θεσμικές δικλείδες ασφαλείας αποδυναμώνονται, η προσοχή στρέφεται τώρα στο πώς θα αντιδράσουν οι ίδιοι οι πολίτες, αλλά και η διεθνής κοινότητα, απέναντι σε μια χώρα που επαναπροσδιορίζει μονομερώς τα όρια της λογοδοσίας της. Ο χρόνος θα δείξει αν αυτή η απόφαση θα αποτελέσει απλώς ένα ακόμα βήμα απομόνωσης ή την απαρχή μιας βαθύτερης μεταμόρφωσης του ρωσικού καθεστώτος.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ρούτε: «Προετοιμαστείτε για πόλεμο μεγάλης κλίμακας αν το απαιτήσει η Ρωσία»
