PLUS
Ενώ η διεθνής προσοχή παραμένει στραμμένη στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών – Κίνας, ένα άλλο μέτωπο εξελίσσεται σχεδόν αθόρυβα στα ορεινά σύνορα του Πακιστάν με το Αφγανιστάν. Πρόκειται για μια σύγκρουση που δεν απειλεί μόνο τη σταθερότητα δύο γειτονικών χωρών, αλλά έχει τη δυναμική να επηρεάσει ολόκληρη τη γεωπολιτική ισορροπία της Κεντρικής και Νότιας Ασίας.
Η πρόσφατη ανακοίνωση του Ισλαμαμπάντ ότι πακιστανικές δυνάμεις σκότωσαν 29 μαχητές σε συνδυασμένη χερσαία και αεροπορική επιχείρηση κατά μήκος των συνόρων αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο μιας σύγκρουσης που αποκτά ολοένα και πιο διακρατικά χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με τον πακιστανικό στρατό, οι επιχειρήσεις στόχευσαν βάσεις και κρησφύγετα οργανώσεων που συνδέονται με το Tehrik-e-Taliban Pakistan και τη Jamaat-ul-Ahrar, ενώ πραγματοποιήθηκαν πλήγματα και σε στόχους μέσα στις αφγανικές επαρχίες Πακτία, Πακτίκα και Κουνάρ.
Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, από την άλλη πλευρά, καταγγέλλει ότι οι επιδρομές προκάλεσαν δεκάδες νεκρούς και τραυματίες, συμπεριλαμβανομένων αμάχων, κατηγορώντας το Πακιστάν για παραβίαση της αφγανικής κυριαρχίας.
Από σύμμαχοι σε αντίπαλοι
Η σημερινή αντιπαράθεση έχει έντονη ιστορική ειρωνεία.
Για δεκαετίες το Πακιστάν υπήρξε ένας από τους βασικούς υποστηρικτές των Αφγανών Ταλιμπάν. Η κατάληψη της εξουσίας στην Καμπούλ το 2021 θεωρήθηκε από πολλούς στο Ισλαμαμπάντ στρατηγική επιτυχία, καθώς εκτιμήθηκε ότι θα δημιουργούσε ένα φιλικό καθεστώς στα δυτικά σύνορα της χώρας.
Η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ διαφορετική.
Η επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία συνοδεύτηκε από εντυπωσιακή αύξηση των επιθέσεων της TTP μέσα στο Πακιστάν. Η οργάνωση, αν και ιδεολογικά συγγενής με τους Αφγανούς Ταλιμπάν, δρα ανεξάρτητα και επιδιώκει την ανατροπή του πακιστανικού κράτους.
Το Ισλαμαμπάντ κατηγορεί συστηματικά την Καμπούλ ότι επιτρέπει στους μαχητές της TTP να χρησιμοποιούν αφγανικό έδαφος ως ασφαλές καταφύγιο πριν εξαπολύσουν επιθέσεις στο Πακιστάν. Οι Ταλιμπάν απορρίπτουν τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι δεν επιτρέπουν τη χρήση του εδάφους τους για επιθέσεις εναντίον γειτονικών κρατών.
Ένας κύκλος βίας χωρίς τέλος
Η επιχείρηση των τελευταίων ημερών δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Μόλις λίγες ημέρες πριν, η οργάνωση Jamaat-ul-Ahrar πραγματοποίησε πολύνεκρη επίθεση εναντίον της έδρας των Pakistan Rangers στο Καράτσι, σκοτώνοντας τρεις άνδρες των δυνάμεων ασφαλείας. Το Πακιστάν υποστήριξε ότι ένας από τους δράστες ήταν Αφγανός υπήκοος, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τις κατηγορίες περί διασυνοριακής τρομοκρατίας.
Οι επιθέσεις αυτές λειτούργησαν ως καταλύτης για τη νέα στρατιωτική επιχείρηση.
Σύμφωνα με τις πακιστανικές αρχές, οι πρόσφατες επιχειρήσεις βασίστηκαν σε πληροφορίες των υπηρεσιών πληροφοριών και στόχευσαν αποθήκες όπλων, στρατόπεδα εκπαίδευσης και κέντρα διοίκησης των οργανώσεων. Αναφέρθηκε επίσης ότι καταστράφηκαν μεγάλες ποσότητες οπλισμού και πυρομαχικών.
Η νέα στρατηγική του Ισλαμαμπάντ
Η στάση του Πακιστάν έχει μεταβληθεί αισθητά τους τελευταίους μήνες. Εάν στο παρελθόν οι διασυνοριακές επιχειρήσεις αποτελούσαν εξαίρεση, πλέον εξελίσσονται σε βασικό εργαλείο της αντιτρομοκρατικής στρατηγικής του Ισλαμαμπάντ.
Οι επιχειρήσεις συνδυάζουν χερσαίες δυνάμεις, αεροπορικά πλήγματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πληροφορίες από τις μυστικές υπηρεσίες, με στόχο την εξουδετέρωση των δικτύων πριν αυτά περάσουν τα σύνορα.
Η αλλαγή αυτή αντανακλά την εκτίμηση της πακιστανικής ηγεσίας ότι η απλή φύλαξη των συνόρων δεν αρκεί πλέον για την αντιμετώπιση μιας οργάνωσης που κινείται με ευκολία ανάμεσα στις δύο χώρες.
Ένα δύσβατο σύνορο
Το πρόβλημα εντείνεται από τη γεωγραφία. Η γραμμή των συνόρων, γνωστή ως Γραμμή Ντουράντ, εκτείνεται σε περισσότερα από 2.600 χιλιόμετρα ορεινού εδάφους. Πολλά σημεία είναι σχεδόν αδύνατο να ελεγχθούν πλήρως, ενώ οι τοπικές φυλές διατηρούν οικογενειακούς και οικονομικούς δεσμούς και στις δύο πλευρές.
Για πολλές ένοπλες οργανώσεις, το φυσικό αυτό περιβάλλον αποτελεί ιδανικό χώρο για μετακινήσεις, ανεφοδιασμό και ανασύνταξη.
Η σκιά της Κίνας
Η αστάθεια στα σύνορα δεν αφορά μόνο το Πακιστάν και το Αφγανιστάν. Η Κίνα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς μεγάλο μέρος του China–Pakistan Economic Corridor (CPEC), του σημαντικότερου ίσως έργου της κινεζικής πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», διέρχεται από περιοχές που πλήττονται από τη δράση εξτρεμιστικών οργανώσεων.
Οι επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων τα τελευταία χρόνια έχουν ενισχύσει την πίεση προς το Ισλαμαμπάντ να αποκαταστήσει την ασφάλεια.
Ο κίνδυνος μιας ευρύτερης κρίσης
Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες διαμεσολάβησης, μεταξύ άλλων και από την Κίνα, δεν έχει επιτευχθεί μόνιμη αποκλιμάκωση. Οι δύο κυβερνήσεις εξακολουθούν να ανταλλάσσουν κατηγορίες, ενώ κάθε νέα επίθεση αυξάνει την πιθανότητα ευρύτερης στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Το μεγαλύτερο παράδοξο είναι ότι τόσο το Πακιστάν όσο και η κυβέρνηση των Ταλιμπάν αντιμετωπίζουν κοινό εχθρό: τις εξτρεμιστικές οργανώσεις που επιδιώκουν να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή. Ωστόσο, η έλλειψη εμπιστοσύνης και οι διαφορετικές προσεγγίσεις στην ασφάλεια μετατρέπουν αυτή την κοινή απειλή σε πηγή διμερούς σύγκρουσης.
Καθώς η διεθνής κοινότητα επικεντρώνεται σε άλλα μέτωπα, η κρίση στα σύνορα Πακιστάν–Αφγανιστάν εξελίσσεται σε μία από τις πιο υποτιμημένες εστίες αστάθειας στον κόσμο. Και όσο οι στρατιωτικές επιχειρήσεις διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς μια συνολική πολιτική λύση, ο κίνδυνος μιας ευρύτερης περιφερειακής ανάφλεξης θα παραμένει υπαρκτός.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η κόλαση της πείνας στο Αφγανιστάν: Οικογένειες πουλούν τα παιδιά τους για να επιβιώσουν
Ισχυρός σεισμός 5,9 Ρίχτερ στο Αφγανιστάν: «Ταρακουνήθηκαν» Καμπούλ, Ισλαμαμπάντ και Νέο Δελχί
