Το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών στην Πολωνία αναπτερώνει το ηθικό για τις δυνάμεις του Τραμπισμού στην Ευρώπη

04/06/2025 12:12

CPC-Poland-DB-250529_1748499490801_hpMain_16x9

Η εκλογική αναμέτρηση στην Πολωνία για το προεδρικό αξίωμα ήταν δίχως άλλο μια αναμέτρηση μεταξύ δύο υποψηφίων που εκπροσωπούν το έντονο πολιτικό και ιδεολογικό χάσμα της χώρας: τον Κάρολ Ναβρότσκι, έναν συντηρητικό ιστορικό που υποστηρίζεται από το ακροδεξιό κόμμα της αντιπολίτευσης Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), και τον Ράφαλ Τρζασκόφσκι, τον φιλελεύθερο και έντονα φιλοευρωπαϊκό δήμαρχο της Βαρσοβίας που εκπροσωπεί το κόμμα της Πλατφόρμας των Πολιτών (PO) του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ .

Η οριακή νίκη του Ναβρότσκι, ο οποίος εξασφάλισε λίγο πάνω από το 50% των ψήφων, αποτελεί ένα εσωτερικό πισωγύρισμα για τον Τουσκ, αλλά απειλεί επίσης με ευρείες και ζοφερές επιπτώσεις εντός της ΕΕ και πέραν αυτής.

Η επιστροφή του Τουσκ στην εξουσία ως πρωθυπουργού το 2023, αφού προηγουμένως διετέλεσε πρωθυπουργός από το 2007 έως το 2014, θεωρήθηκε ευρέως ως μια προσπάθεια επανασύνδεσης της Πολωνίας στο ευρωπαϊκό εγχείρημα. Η κυβέρνησή του υποσχέθηκε μεταρρυθμίσεις, ιδίως στην αποκατάσταση του κράτους δικαίου, μετά από χρόνια αντιπαραθετικών πολιτικών υπό το PiS που στόχευαν στην υπονόμευση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας και του συνταγματικού δικαστηρίου .

Αυτές οι φιλοδοξίες αντιμετωπίζουν τώρα ένα σημαντικό θεσμικό εμπόδιο. Ενώ η πολωνική προεδρία είναι σε μεγάλο βαθμό τελετουργική, ο πρόεδρος έχει σημαντικές εξουσίες: μπορεί να ασκήσει βέτο στη νομοθεσία και να επηρεάσει την εσωτερική, εξωτερική και αμυντική πολιτική. Ο απερχόμενος πρόεδρος, Αντρέι Ντούντα, ο οποίος είναι επίσης σύμμαχος του PiS, χρησιμοποίησε το βέτο του για να εμποδίσει τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες του Τουσκ . Με τον Ναβρόκι να πρόκειται τώρα να καταλάβει το προεδρικό μέγαρο, η παρεμπόδιση αυτή αναμένεται να ενταθεί παρά να μειωθεί.

Οι επιπτώσεις αυτών των εκλογών είναι δυνητικά τεράστιες. Το πολιτικό αδιέξοδο μεταξύ μιας φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης και ενός ευρωσκεπτικιστή προέδρου θα μπορούσε να καθυστερήσει την μεταρρυθμιστική ατζέντα της Πολωνίας και να αποδυναμώσει τη θέση της χώρας εντός της ΕΕ.

Επίσης, κινδυνεύει να υπονομεύσει την ενότητα της ευρωπαϊκής απάντησης στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Πολωνία έχει διαδραματίσει ηγετικό ρόλο εδώ, παρέχοντας ανθρωπιστική και στρατιωτική βοήθεια και ενεργώντας ως βασική διπλωματική δύναμη στην ανατολική πλευρά της ΕΕ.

Ο Ναβρόκι, ωστόσο, θα μπορούσε να είναι απορυθμιστικός παράγοντας σε αυτήν την εξίσωση, όπως κατέστη σαφές κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, όταν επανειλημμένα έφερε τους Πολωνούς αντιμέτωπους εναντίον των Ουκρανών προσφύγων . Η νίκη του θα μπορούσε να ασκήσει πρόσθετη πίεση στη συνοχή της Ευρώπης σε μια εποχή που οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποσύρει τη στρατιωτική, ανθρωπιστική και διπλωματική βοήθεια προς το Κίεβο.

Η επιστροφή του PiS που αντιπροσωπεύει αυτό το αποτέλεσμα αντικατοπτρίζει επίσης μια ευρύτερη παγκόσμια τάση πολιτικής πόλωσης. Ενώ τα ακροδεξιά κόμματα έχουν χάσει πρόσφατα έδαφος σε χώρες όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Ρουμανία, οι πολωνικές εκλογές σηματοδοτούν μια ανασύνθεση της ακροδεξιάς.

Η νίκη του Ναβρόκι αποτελεί αιτία αναπτέρωσης του ηθικού για το διεθνές κίνημα γύρω από τον Ντόναλντ Τραμπ. Μετά από μια σειρά ηττών για τους υποψηφίους που είναι σύμμαχοι με τον Τραμπ, το αποτέλεσμα της Πολωνίας δίνει ανανεωμένη ορμή στην παγκόσμια πτέρυγα της ατζέντας «κάντε την Αμερική ξανά σπουδαία» καθώς ο Τραμπ υπονομεύει την αξιοπιστία πολυμερών θεσμών όπως το ΝΑΤΟ μέσω της εμπρηστικής ρητορικής του, κινητοποιώντας ένα διαφορετικό είδος διεθνισμού – έναν για ηγέτες σε όλη την Ευρώπη που δίνουν έμφαση στην εθνική κυριαρχία και ταυτότητα. Αυτό που έγινε στην Πολωνία καταδεικνύει πόσο στενά συνδεδεμένη είναι πλέον η ακροδεξιά της Ευρώπης με τον Τραμπισμό.

Έτσι το αποτέλεσμα των εκλογών στην Πολωνία χρησιμεύει ως προειδοποίηση για τους φιλοευρωπαίους πολιτικούς. Χωρίς μια πειστική αφήγηση για την ασφάλεια, την κοινωνική προστασία και την εθνική ταυτότητα, τα φιλοευρωπαϊκά κόμματα θα δυσκολευτούν να διατηρήσουν την υποστήριξη των ψηφοφόρων. Το μέλλον της Ευρώπης δεν αποφασίζεται μόνο στις Βρυξέλλες. Εξαρτάται εξίσου από τις εκλογικές επιλογές που θα γίνουν στις χώρες μέλη της ΕΕ. Ο πραγματικός αντίκτυπος του Τραμπ στην Ευρώπη, είτε ως δύναμη που ενισχύει είτε ως αποδυναμώνει το ευρωπαϊκό εγχείρημα, θα καθοριστεί τελικά όχι στην Ουάσιγκτον, αλλά στα εκλογικά τμήματα της ίδιας της Ευρώπης.