Το φάντασμα ενός πυρηνικού πολέμου επανέρχεται καθώς πλησιάζει η προθεσμία του Τραμπ για τη Ρωσία

05/08/2025 8:22

Ο Πρόεδρος Τραμπ κραδαίνει το τρομερό πυρηνικό σπαθί των ΗΠΑ εν μέσω της αυξανόμενης απογοήτευσής του για την άρνηση του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν να σταματήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, λίγες μόνο ημέρες πριν από την προθεσμία που έθεσε για κατάπαυση του πυρός.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ δήλωσε ότι μετακινεί δύο «πυρηνικά» υποβρύχια πιο κοντά στη Ρωσία, σε απάντηση στην απειλητική ρητορική ενός κορυφαίου αξιωματούχου του Κρεμλίνου. Την Κυριακή, επιβεβαίωσε ότι τα σκάφη βρίσκονται πλέον «στην περιοχή».

Δεν είναι σαφές αν ο Τραμπ αναφέρεται σε πυρηνικά υποβρύχια ή σε πυρηνοκίνητα επιθετικά υποβρύχια, αλλά η σύγχυση εντείνει την απειλή, η οποία συμπίπτει με την προθεσμία της Παρασκευής που έθεσε ο πρόεδρος Τραμπ στη Ρωσία για να τερματίσει τον πόλεμο ή να αντιμετωπίσει περαιτέρω οικονομική απομόνωση.

Οι ειδικοί λένε ότι πρόκειται για μια επικίνδυνη τακτική που είναι απίθανο να επηρεάσει τον Πούτιν, ο οποίος έχει σταθεί εμπόδιο στην προεκλογική υπόσχεση του προέδρου να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία εντός 24 ωρών από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο.

«Δεν βλέπω πολλά από τα οφέλη ή τα πλεονεκτήματα, δεδομένου ότι οι Ρώσοι γνωρίζουν πολύ καλά ότι, επί δεκαετίες, έχουμε πυρηνικά υποβρύχια που θα μπορούσαν να στοχεύσουν ό,τι έχει σημασία για αυτούς», δηλώνει η Αιρίν Ντουμπάχερ, επιστημονική συνεργάτης για την Πυρηνική Ασφάλεια στο Stanton ένα Πρόγραμμα Σπουδών Ασφάλειας στο MIT που υποστηρίζει ανερχόμενους ακαδημαϊκούς στη διεξαγωγή έρευνας σχετικής με την πολιτική για την πυρηνική ασφάλεια .

«Βλέπω περισσότερο ρίσκο παρά ανταμοιβή στη χρήση δηλώσεων σαν κι αυτή.»

Ενώ οι ειδικοί δεν βλέπουν κάποια άμεση απειλή, προειδοποιούν για απερίσκεπτες και πομπώδεις δηλώσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επικίνδυνους λανθασμένους υπολογισμούς και αντιπαράθεση.

«Μήπως αυτό σημαίνει ότι ξαφνικά θα πρέπει όλοι να πάμε στο υπόγειο και να κλειδωθούμε μέσα; Όχι», δηλώνει ο πρώην βουλευτής Τζον Τίρνεϊ (Δημοκρατικός από τη Μασαχουσέτη), ο οποίος είναι εκτελεστικός διευθυντής του Κέντρου Ελέγχου Όπλων και Μη Διάδοσης, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού αφιερωμένου στη μείωση και τελικά στην εξάλειψη των απειλών που θέτουν τα πυρηνικά, χημικά και βιολογικά όπλα.

Και συμπληρώνει πως “η πυρηνική ρητορική που θα μπορούσε πολύ εύκολα να οδηγήσει σε λάθος ή λανθασμένο υπολογισμό που θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταστροφή. Η λεκτική εμπλοκή του Τραμπ με έναν ουσιαστικά ανίσχυρο Ρώσο πολιτικό είναι ακατάλληλη και άχρηστη. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα σταθερό χέρι, όχι κάποιος που επιτρέπει στον θυμό του για μια προσωπική προσβολή να κλιμακώσει την ένταση σε μια επικίνδυνη κατάσταση”.

Ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για ειρηνευτικές αποστολές, αναμένεται στη Μόσχα αργότερα αυτή την εβδομάδα για να πιέσει τον Πούτιν να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός. Εάν αυτό αποτύχει, οι υποστηρικτές της Ουκρανίας ελπίζουν ότι ο Τραμπ θα επιβάλει «δευτερεύοντες δασμούς» σε χώρες που εισάγουν πετρέλαιο από τη Ρωσία, σε μια προσπάθεια να περιορίσει την ικανότητα του Κρεμλίνου να χρηματοδοτήσει τον πόλεμό του.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, υποβάθμισε τη Δευτέρα την κίνηση των αμερικανικών υποβρυχίων στα κοντινά ύδατά του, λέγοντας ότι δεν θέλει να παρασυρθεί σε μια κλιμάκωση των αντιπαραθέσεων.

«Γενικά δεν θα θέλαμε να εμπλακούμε σε μια τέτοια διαμάχη και δεν θα θέλαμε να τη σχολιάσουμε με κανέναν τρόπο», δήλωσε ο Πεσκόφ στους δημοσιογράφους, σύμφωνα με το Reuters. «Φυσικά, πιστεύουμε ότι όλοι πρέπει να είναι πολύ, πολύ προσεκτικοί με την πυρηνική ρητορική».

Ο Πεσκόφ πρόσθεσε ότι η Ρωσία δεν βλέπει προς το παρόν την κίνηση Τραμπ ως κλιμάκωση.

«Είναι σαφές ότι συζητούνται πολύ περίπλοκα, πολύ ευαίσθητα ζητήματα, τα οποία, φυσικά, γίνονται αντιληπτά με πολύ συναισθηματικό τρόπο από πολλούς ανθρώπους», πρόσθεσε.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε την κίνηση αυτή μετά από αυτό που χαρακτήρισε «εξαιρετικά προκλητικές δηλώσεις» του πρώην Ρώσου προέδρου Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ο οποίος είναι νυν αναπληρωτής πρόεδρος του συμβουλίου ασφαλείας της χώρας.

Ο Μεντβέντεφ είχε επικρίνει την εξωτερική πολιτική του Τραμπ και την απειλή κυρώσεων. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ μείωσε το χρονοδιάγραμμα των 50 ημερών που είχε θέσει η Ρωσία για να καταλήξει σε εκεχειρία, αφού επανειλημμένα επιτέθηκε στον Πούτιν για τις συνεχιζόμενες επιθέσεις στην Ουκρανία.

Ο Μεντβέντεφ, συχνός αντιδυτικός επικριτής που θεωρείται ότι έχει μικρή εξουσία λήψης αποφάσεων στη ρωσική κυβέρνηση, δήλωσε ότι ο Τραμπ «παίζει το παιχνίδι του τελεσιγράφου με τη Ρωσία: 50 ημέρες ή 10» και προειδοποίησε για τον κίνδυνο πολέμου μεταξύ «πυρηνικά οπλισμένων αντιπάλων».

Αναφέρθηκε επίσης στις δυνατότητες της Ρωσίας με το σύστημα «νεκρό χέρι» Ένα αυτοματοποιημένο σύστημα, που φέρεται να σχεδιάστηκε για να εκτοξεύει πυρηνικούς πυραύλους προς αμερικανικούς στόχους, σε περίπτωση που εντοπιστεί πυρηνική επίθεση από τις ΗΠΑ (και άλλη χώρα, ασφαλώς) στη Μόσχα ακόμη και αν η ρωσική ηγεσία ανατραπεί.

«Τα λόγια είναι πολύ σημαντικά και συχνά μπορούν να οδηγήσουν σε ακούσιες συνέπειες», απάντησε ο Τραμπ σε μια ανάρτηση στο Truth Social. «Ελπίζω ότι αυτή δεν θα είναι μία από αυτές τις περιπτώσεις».

Ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει το πυρηνικό οπλοστάσιο της Αμερικής στο παρελθόν, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των προσπαθειών του να πείσει τη Βόρεια Κορέα να εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες της για πυρηνικά όπλα κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας. Ο Τραμπ συχνά έθετε το ενδεχόμενο πυρηνικού πολέμου με την Πιονγιάνγκ, καυχώμενος ότι θα εξαπέλυε «φωτιά και οργή» εναντίον της χώρας και ότι διέθετε ένα «πολύ μεγαλύτερο» και «ισχυρότερο» πυρηνικό οπλοστάσιο.

Η τελευταία κίνηση του Τραμπ να στείλει δύο αμερικανικά πυρηνικά υποβρύχια να περιπολούν κοντά στη Ρωσία είναι απίθανο να προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στη Μόσχα, δεδομένου ότι τέτοια σκάφη περιπολούν καθημερινά τους ωκεανούς σε όλο τον κόσμο, ανέφεραν ειδικοί.

Ωστόσο, η αυξημένη ρητορική και οι ανησυχίες για λανθασμένους υπολογισμούς υπογραμμίζουν βασικά κενά στις προσπάθειες ελέγχου των πυρηνικών όπλων και μη διάδοσης.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε τη Δευτέρα ότι δεν δεσμεύεται από μορατόριουμ για τους πυραύλους μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, σε αυτό που ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ χαρακτήρισε ως απάντηση στις συζητήσεις των ΗΠΑ για την ανάπτυξη συμβατικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς στην Ευρώπη. Οι πύραυλοι απαγορεύονταν βάσει της Συνθήκης για τις Πυρηνικές Δυνάμεις Μεσαίου Βεληνεκούς, από την οποία ο Τραμπ αποσύρθηκε κατά την πρώτη του θητεία σε απάντηση στις ρωσικές παραβιάσεις της συνθήκης.

Και η συνθήκη New START μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας πρόκειται να λήξει τον Φεβρουάριο. Η συνθήκη έθετε περιορισμούς στα πυρηνικά οπλοστάσια της Αμερικής και της Ρωσίας και επέτρεπε αμοιβαία επιθεώρηση και επαλήθευση.

Η Ρωσία ανέστειλε τη συμμετοχή της στη συνθήκη το 2023 και οι ΗΠΑ έλαβαν αντίμετρα που ουσιαστικά ανέστειλαν την αμερικανική συμμετοχή, προκαλώντας ανησυχίες μεταξύ των ειδικών στον έλεγχο των πυρηνικών όπλων σχετικά με τα επόμενα βήματα.

H Αιρίν Ντουμπάχερ επεσήμανε ότι η Ρωσία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος σε αυτή τη συμφωνία, κάτι που αντικατοπτρίζει τις απειλές του Μεντβέντεφ για τις «αδρανείς» δυνατότητες της Ρωσίας.

Πολλοί όμως αμφιβάλλουν για τον κίνδυνο μιας πυρηνικής ανάφλεξης καθώς ο Τραμπ έχει εντείνει τη ρητορική του για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων. Σε ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός τον περασμένο Ιανουάριο, δήλωσε ότι επιθυμεί συνομιλίες για τη μείωση των πυρηνικών όπλων τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Κίνα. Και ο Τραμπ καυχιέται ότι η διακοπή των εχθροπραξιών μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας αποτελεί αποτροπή ενός πυρηνικού πολέμου .

Η Ρόουζ Γκοτμέλερ, η οποία διετέλεσε αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΝΑΤΟ από το 2016 έως το 2019, σημείωσε την επιτυχία του Τραμπ στο να πείσει τον Πούτιν το 2019 να παγώσει όλες τις πυρηνικές κεφαλές, καθώς και το πρόσφατο μήνυμά του ότι δεν ενδιαφέρεται για την κατασκευή περισσότερων πυρηνικών κεφαλών από τις ΗΠΑ .

«Η σημερινή πολιτική πραγματικότητα των ΗΠΑ επιβάλλει ότι η επόμενη συνθήκη για τον έλεγχο των όπλων πρέπει να ανήκει εξ ολοκλήρου στον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, προκειμένου να είναι επιτυχής», έγραψε η Γκοτμέλερ σε άρθρο της για το Bulletin of the Atomic Scientists στα τέλη του περασμένου μήνα, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε νέα συνθήκη για τον έλεγχο των όπλων θα χρειαστεί την επικύρωση του Κογκρέσου.

«Με την προθυμία που έχει ήδη δείξει ο Πρόεδρος Τραμπ να αντιμετωπίσει το ζήτημα του περιορισμού των πυρηνικών κεφαλών, η σημερινή κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει την ευκαιρία να διεισδύσει σε νέα εδάφη όσον αφορά τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων».