PLUS
Στην Αμερική δεν έλειψαν ποτέ οι πολιτικοί σόουμαν. Έτσι, όταν ο Έλον Μασκ – ένας άνθρωπος που εκτοξεύει πυραύλους με την ίδια άνεση που εκτελεί tweets – ανακοινώνει την πρόθεσή του να σχηματίσει ένα νέο πολιτικό κόμμα, η ενστικτώδης αντίδραση είναι ο σκεπτικισμός, αν όχι η απόλυτη χλεύη. Πείτε το «Κόμμα της Αμερικής», λέει, ένα πανό για όσους έχουν βαρεθεί τόσο τους ελέφαντες όσο και τα γαϊδούρια ( τα σήματα των δύο κομμάτων των ΗΠΑ, Ρεπουμπλικάνων και Δημοκρατικών).
Πίσω όμως από την ίδρυση του νέου κόμματος του Μασκ κρύβεται κάτι πιο σημαντικό: η λαχτάρα για αλλαγές. Οι Αμερικανοί δεν συρρέουν απαραίτητα στον σκοπό του Μασκ, αλλά εκατομμύρια άνθρωποι ελπίζουν για κάτι άλλο. Το θέαμα μπορεί να ανήκει στον Μασκ – αλλά η δυσαρέσκεια από την οποία τροφοδοτείται είναι ευρέως διαδεδομένη.
Οι προσπάθειες τρίτων που προσπαθούν να σπάσουν το δίπολο Ρεπουμπλικάνων Δημοκρατικών είναι συνυφασμένες με την πολιτική λαογραφία της Αμερικής. Υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ που αμφισβητούν εδώ και καιρό το δίπολο των κομμάτων αλλά και το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ, όπου «ο νικητής τα παίρνει όλα». Κάτι που έχει αποδειχθεί μοναδικά απρόσβλητο μέχρι τώρα παρά τα όσα έχουν συμβεί τα τελευταία χρόνια στην πολιτική σκηνή θέτοντας σε αμφισβήτηση την αμερικανική δημοκρατία. Αλλά το σημερινό τοπίο φαίνεται διαφορετικό — όχι επειδή έχουν αλλάξει οι κανόνες, αλλά επειδή έχει αλλάξει η δημόσια διάθεση.
Πρώτα απ όλα έχει χαθεί η εμπιστοσύνη — κάποτε μια πολιτική αρετή, τώρα θύμα. Μια έρευνα της Pew Research νωρίτερα φέτος διαπίστωσε ότι μόνο το 22% των Αμερικανών εμπιστεύονται την ομοσπονδιακή κυβέρνηση ότι κάνει το σωστό «σχεδόν πάντα» ή «τις περισσότερες φορές» — από πάνω από 70% τη δεκαετία του 1960. Εν τω μεταξύ, η Gallup αναφέρει ότι η εμπιστοσύνη στο Κογκρέσο βρίσκεται περίπου στο 10%. Αυτό δεν είναι απάθεια. Είναι απογοήτευση — μια ευρεία αίσθηση ότι η τρέχουσα πολιτική δομή δεν ακούει πλέον, πόσο μάλλον δεν υλοποιεί.
Όταν στις 3 Ιουλίου, ο Μασκ ανακοίνωσε ότι ίδρυσε το Κόμμα της Αμερικής, πυροδοτώντας άμεσες εικασίες σχετικά με τις εκλογές της Βουλής των Αντιπροσώπων το 2026, μια έρευνα του SnapPoll24 λίγες μέρες αργότερα διαπίστωσε ότι το 27% των ερωτηθέντων της Γενιάς Ζ και των Millennials «ενδιαφέρονταν» να υποστηρίξουν έναν μη συνδεδεμένο υποψήφιο το 2026 – αριθμοί που θα ήταν αδιανόητοι πριν από μια δεκαετία.
Σε αυτό το κενό μπαίνει ο Μασκ. Όχι με πολιτική, όχι ακόμα — αλλά με αποδοχή. Και σε ένα οικοσύστημα μέσων ενημέρωσης όπου η προσοχή είναι δύναμη, αυτό συχνά είναι αρκετό. Η πλατφόρμα του παραμένει ένα κρυπτογράφημα, αλλά η ελκυστικότητα είναι σαφής: ανατροπή χωρίς το βάρος της ιδεολογίας.
Σε μια εποχή που οι Δημοκρατικοί μιλούν για τον προοδευτισμό των ελίτ και οι Ρεπουμπλικάνοι ταλαντεύονται μεταξύ παραπόνου και λαϊκισμού, ο Μασκ προσφέρει μια τρίτη άποψη που ορίζεται όχι από ιδέες αλλά από την αποξένωση από τα πολιτικά πράγματα της χώρας.
Φυσικά, τα εμπόδια εισόδου του κόμματος του Μασκ στην πολιτική παραμένουν τρομερά. Οι νόμοι για την πρόσβαση στις ψηφοφορίες , τα εμπόδια στη χρηματοδότηση των προεκλογικών εκστρατειών και η εδραιωμένη κομματική αφοσίωση συνωμοτούν για να κρατήσουν κάθε τρίτο έξω. Αλλά η τεχνολογία, κάποτε σύμμαχος των κατεστημένων, τώρα ισοπεδώνει το πεδίο. Ένας υποψήφιος με ένα smartphone και ένα πιστό ψηφιακό κοινό μπορεί να παρακάμψει εντελώς τους κανόνες. Ο Ντόναλντ Τραμπ το έκανε το 2016.
Και το κέντρο, όπως λένε, δεν αντέχει. Η πολιτική πόλωση έχει ωθήσει τα κόμματα στους ιδεολογικούς τους πόλους, αφήνοντας μια απέραντη ουδέτερη ζώνη όπου ανεξάρτητοι, μετριοπαθείς και ψηφοφόροι των προαστίων περιφέρονται αδέσμευτοι. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι το 43% των Αμερικανών αυτοπροσδιορίζονται ως ανεξάρτητοι . Η όρεξη για μια νέα φωνή είναι πραγματική. Αυτό που παραμένει ασαφές είναι το κατά πόσον αυτό το τεράστιο ποσοστό μπορεί να οργανωθεί σε μια συνεκτική πολιτική δύναμη.
Ο Μασκ απειλώντας το status quo, μπορεί να ωθήσει τα δύο μεγάλα κόμματα στο να αντιδράσουν. Σκεφτείτε τον Εμανουέλ Μακρόν στη Γαλλία. Το νεοσύστατο κόμμα του απέκλεισε ένα παγιωμένο σύστημα όχι επειδή ήταν άψογο, αλλά επειδή ήταν φρέσκο. Παρόμοιες ιστορίες έχουν διαδραματιστεί στην Ιταλία, τη Χιλή, ακόμη και στην Ταϊβάν – δημοκρατίες όπου τα παλιά κόμματα κατέρρευσαν υπό το βάρος του εφησυχασμού. Οι ΗΠΑ, με τους παλαιότερους θεσμούς και τους πιο άκαμπτους κανόνες τους, μπορεί να αποδειχθούν πιο δύσκολο να σπάσουν – αλλά η πίεση που θα νοιώσουν έχει σημασία.
Οι ιδρυτές της Αμερικής δεν οραματίστηκαν ποτέ μόνιμα πολιτικά κόμματα. Δημιούργησαν ένα πλαίσιο από ελέγχους, ισορροπίες, ομοσπονδιακό σύστημα που θα μπορούσε να διαρκέσει περισσότερο από οποιαδήποτε παράταξη. Αυτή η ανθεκτικότητα όμως είναι δίκοπο μαχαίρι. Προστατεύει από τη δημαγωγία, ναι, αλλά και αμβλύνει την σκλήρυνση της διακυβέρνησης των όταν εναλλάσσονται στην εξουσία. Η αλλαγή, όταν έρχεται, σπάνια είναι κομψή. Αλλά συχνά καταλύεται από εκείνους που φαίνεται λιγότερο πιθανό να την ηγηθούν.
Το Κόμμα της Αμερικής είναι μάλλον απίθανο να βγει μπροστά και να κατακτήσει το Κογκρέσο. Μπορεί να μην καταφέρει καν να ξεπεράσει τα προκριματικά. Αλλά η εμφάνισή του είναι μια έξαρση, που σηματοδοτεί μια βαθύτερη αστάθεια στο σύστημα. Αν οι Δημοκρατικοί και οι Ρεπουμπλικάνοι επιλέξουν να το αγνοήσουν, θα το κάνουν με δική τους ευθύνη. Οι ψηφοφόροι δεν είναι αποστασιοποιημένοι – είναι απογοητευμένοι. Και αν η πρόκληση του Μασκ αναγκάσει τα κόμματα να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο κερδίζουν την εμπιστοσύνη, αντί να την περιμένουν, τότε ακόμη και το πιο αλλόκοτο πολιτικό του πείραμα θα έχει εξυπηρετήσει έναν σκοπό.
Η πρόκληση — και η ευκαιρία — για τους θεσμούς της Αμερικής δεν είναι να καταστείλουν αυτές τις νέες φωνές, αλλά να απορροφήσουν τις κριτικές τους και να προσαρμοστούν. Η ψήφος με βάση την κατάταξη, οι ανοιχτές προκριματικές εκλογές και η μεταρρύθμιση της χρηματοδότησης των προεκλογικών εκστρατειών δεν είναι πανάκεια, αλλά μπορεί να αποτελέσουν τη σκαλωσιά για μια δημοκρατία που μπορεί και ακούει πριν καταρρεύσει.
Λέγεται συχνά ότι οι δημοκρατίες ανανεώνονται όχι μέσω της επανάστασης, αλλά μέσω της προσαρμογής. Ίσως αυτή να είναι μια από αυτές τις στιγμές. Και ίσως χρειάζεται τελικά ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου, που θα εκτοξεύει ρητορικές χειροβομβίδες και στα δύο κόμματα, για να υπενθυμίσει στο κατεστημένο ότι το κέντρο βάρους δεν είναι σταθερό. Μετακινείται — μερικές φορές ξαφνικά — και συχνά κάτω από τα πόδια τους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Έλον Μασκ ανακοίνωσε ότι ιδρύει νέο πολιτικό κόμμα, το “America Party”
Έλον Μάσκ: Η χώρα χρειάζεται μια εναλλακτική στο μονοκομματικό σύστημα Δημοκρατικών
