Το Στενό του Ορμούζ: τι είναι και γιατί έχει σημασία για το παγκόσμιο εμπόριο;

23/06/2025 10:10

Η άνευ προηγουμένου απόφαση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να βομβαρδίσει τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις έχει εντείνει τους φόβους για μια κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Συμμετέχοντας μαζί με το Ισραήλ στη μεγαλύτερη δυτική στρατιωτική δράση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας από την επανάστασή της το 1979, ο κόσμος προετοιμάζεται τώρα για την απάντηση του Ιράν.

Ένας τρόπος με τον οποίο το Ιράν θα μπορούσε να αντιδράσει, λένε οι αναλυτές, είναι να κλείσει το Στενό του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας εμπορική οδό, μέσω της οποίας διέρχεται καθημερινά πάνω από το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, 20 εκατομμύρια βαρέλια, και μεγάλο μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Το Ιράν έχει απειλήσει στο παρελθόν να κλείσει το στενό, κάτι που θα περιόριζε το εμπόριο και θα επηρέαζε τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου, αλλά ποτέ δεν έχει υλοποιήσει την απειλή.

Τι είναι το στενό του Ορμούζ;

Μεταξύ των σημαντικότερων σημείων συμφόρησης για τη μεταφορά πετρελαίου στον κόσμο, το Στενό του Ορμούζ είναι γεωστρατηγικά σημαντικό για τις Ηνωμένες Πολιτείες και όχι μόνο, καθώς η ισχύς της παγκόσμιας οικονομίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη ροή πετρελαίου.

Το στενό βρίσκεται ανάμεσα στο Ομάν και το Ιράν και συνδέει τον Κόλπο στα βόρεια με τον Κόλπο του Ομάν στα νότια και την Αραβική Θάλασσα πέρα από αυτήν.

Έχει πλάτος 33 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο του, με τη ναυτική λωρίδα να έχει πλάτος μόλις 3 χιλιόμετρα.

Γιατί είναι τόσο σημαντικό;
Περίπου το ένα πέμπτο της συνολικής παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου περνάει από το στενό. Μεταξύ των αρχών του 2022 και του περασμένου μήνα, περίπου 17,8 εκατομμύρια έως 20,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, συμπυκνωμάτων και καυσίμων διήλθαν καθημερινά από το στενό, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης Vortexa.

Τα μέλη του Οργανισμού Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών (ΟΠΕΚ) – Σαουδική Αραβία, Ιράν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Ιράκ – εξάγουν το μεγαλύτερο μέρος του αργού πετρελαίου τους μέσω του στενού, κυρίως στην Ασία.

Ο Πέμπτος Στόλος των ΗΠΑ, με έδρα το Μπαχρέιν, έχει ως αποστολή την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας στην περιοχή.

Τι θα συμβεί αν κλείσει;
Το κλείσιμο του στενού έχει το πλεονέκτημα ότι αποτελεί μέσο επιβολής άμεσου κόστους στον Τραμπ, καθώς θα προκαλούσε μια απότομη αύξηση της τιμής του πετρελαίου με σχεδόν άμεσο πληθωριστικό αντίκτυπο στις ΗΠΑ και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Αλλά θα ήταν επίσης μια πράξη δραματικής οικονομικού αυτοτραυματισμού. Το ιρανικό πετρέλαιο χρησιμοποιεί την ίδια πύλη και το κλείσιμο του Ορμούζ ενέχει τον κίνδυνο να φέρει στον πόλεμο τα αραβικά κράτη του Κόλπου, τα οποία έχουν ασκήσει έντονη κριτική στην ισραηλινή επίθεση, για να διαφυλάξουν τα δικά τους συμφέροντα.

Συγκεκριμένα, το κλείσιμο του στενού θα έβλαπτε σημαντικά την Κίνα. Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο αγοράζει σχεδόν το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, κάλεσε την Κίνα να βοηθήσει να σταματήσει το Ιράν από το να το κλείσει, δηλώνοντας στο Fox News: «Ενθαρρύνω την κινεζική κυβέρνηση στο Πεκίνο να τους αποτρέψει να κλείσουν το στενό του Ορμούζ επειδή εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό για το πετρέλαιό τους».

«Αν δεν το κάνουν αυτό, θα είναι ένα ακόμη τρομερό λάθος», πρόσθεσε, «Είναι οικονομική αυτοκτονία γι’ αυτούς αν το επιτρέψουν».

Υπάρχουν ήδη αναφορές ότι ορισμένα υπερδεξαμενόπλοια έχουν κάνει στροφή 180 μοιρών σε στρατηγικής σημασίας πλωτή οδό μετά τις αμερικανικές επιδρομές.

Τι έχει πει το Ιράν για το Στενό του Ορμούζ;
Το ιρανικό τηλεοπτικό δίκτυο Press TV ανέφερε το Σαββατοκύριακο ότι το ιρανικό κοινοβούλιο ενέκρινε το μέτρο για το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ, αλλά τελικά η απόφαση θα ληφθεί από τους κορυφαίους ηγέτες του Ιράν.

Την Κυριακή, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σεγέντ Αμπάς Αραγτσί, υπαινίχθηκε κάτι που θα μπορούσε να είναι σαν ένα αόριστο αντίποινο, όταν είπε ότι η απόφαση του Τραμπ να βομβαρδίσει το Ιράν «θα έχει αιώνιες συνέπειες».

Στα πρώτα του σχόλια από τότε που οι ΗΠΑ εντάχθηκαν στον πόλεμο του Ισραήλ εναντίον της χώρας του, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δήλωσε ότι το Ισραήλ έκανε ένα «σοβαρό λάθος» και «πρέπει να τιμωρηθεί», αλλά δεν έκανε καμία συγκεκριμένη αναφορά στο στενό του Ορμούζ.