PLUS
Από όλα τα παράδοξα του 21ου αιώνα, το πιο ενδιαφέρον ίσως είναι ότι ο Βορράς γίνεται ξαφνικά «επενδύσιμος». Κάποτε, η Αρκτική ανήκε σε επιστήμονες, εξερευνητές και ποιητές. Τώρα, την περιεργάζονται στρατηγοί, traders πρώτων υλών και διπλωμάτες που μετρούν πιθανές ναυτικές διαδρομές σε spreadsheet. Το λιώσιμο του πάγου —που θεωρητικά θα έπρεπε να μας γεμίζει οικολογική αγωνία— αντιμετωπίζεται σαν παράθυρο ευκαιριών. Το κλίμα καταρρέει· η γεωπολιτική αγοράζει.
Οι ΗΠΑ δεν κρύβουν ότι βλέπουν τη Γροιλανδία σαν στρατηγικό υπολογιστικό φύλλο: βάση στη Θούλη, σπάνιες γαίες, διάδρομοι προς τον Βόρειο Πόλο και, κυρίως, το δικαίωμα να καθορίσουν ποιος θα έχει λόγο στον Αρκτικό αιώνα. Η ρητορική περί «ασφάλειας» είναι πια το πιο προβλέψιμο προϊόν των διεθνών σχέσεων: με αυτό μπορείς να δικαιολογήσεις τα πάντα, από επεμβάσεις μέχρι εξορύξεις. Η μόνη ειλικρίνεια που απομένει είναι ότι κανείς δεν το λέει πια για λόγους αρχής — το λένε για λόγους μεριδίου.
Η Ευρώπη κατανοεί το παιχνίδι, αλλά δεν έχει την όρεξη ή την ψυχρότητα να το παίξει καλά. Οι Βρυξέλλες παράγουν εκθέσεις, στρατηγικές και frameworks, λες και ένα policy paper μπορεί να αναχαιτίσει τον Κινεζικό Δρόμο του Πάγου ή την Αμερικανική εμμονή με την «επανεθνικοποίηση» της ισχύος. Είναι η πιο ευγενική μορφή παραίτησης: να μιλάς για πολυμερή συνεργασία ενώ οι άλλοι μετρούν στόλους, μεταλλεία και θερμοκρασίες.
Η Κίνα, για την ώρα, ακολουθεί το μοντέλο που της απέφερε άριστη απόδοση στην Αφρική: όχι ιδεολογία, όχι θόρυβος, μόνο υποδομές, δάνεια και μακροπρόθεσμες συμφωνίες σε περιοχές που οι δυτικοί δεν θεωρούσαν κάποτε σοβαρές. Το ότι δεν διαθέτει δικό της Αρκτικό μέτωπο δεν την εμποδίζει να φέρεται σαν να έχει. Οι διεθνείς κανόνες, όπως πάντα, είναι διαπραγματεύσιμοι για όσους διαθέτουν πλεόνασμα ισχύος.
Κι εν μέσω όλων αυτών η Γροιλανδία, ίσως για πρώτη φορά στην νεότερη ιστορία της, βρίσκεται σε θέση διαπραγμάτευσης. Όχι επειδή οι μεγάλες δυνάμεις θυμήθηκαν τα δικαιώματα των λαών, αλλά επειδή θυμήθηκαν την αξία των μετάλλων. Η μοίρα των μικρών εδαφών είναι διαχρονικά η ίδια: όταν κανείς δεν τα θέλει, παραμελούνται· όταν όλοι τα θέλουν, κινδυνεύουν.
Ο νέος Βορράς δεν θα είναι οικολογικός ούτε ειρηνικός· θα είναι απλώς προσοδοφόρος. Και σε έναν κόσμο που ζυγίζει τα πάντα σε όρους απόδοσης, αυτή είναι ίσως η μόνη αλήθεια που κανείς δεν προσποιείται ότι δεν βλέπει.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Νίκου Βασιλειάδη: Η πολιτική της παραπλάνησης και οι παγκόσμιες συνέπειές της
Bloomberg: Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζουν την ανάπτυξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία
