PLUS
Για δεκαετίες, η βρετανική μοναρχία επέζησε όχι επειδή ήταν υπεράνω σφαλμάτων, αλλά επειδή κατάφερνε να τα περιβάλλει με σιωπή, τελετουργία και την επίκληση της ιστορικής συνέχειας. Το σκάνδαλο Τζέφρι Έπσταϊν, ωστόσο, δεν είναι ένα ακόμη ατυχές επεισόδιο που μπορεί να χαθεί πίσω από τα ανάκτορα και τα πρωτόκολλα. Είναι μια υπόθεση που αγγίζει τον πυρήνα της ηθικής νομιμοποίησης του θεσμού — και τον απογυμνώνει.
Η σχέση του πρίγκιπα Άντριου με τον Έπσταϊν δεν αποτέλεσε απλώς προσωπικό ολίσθημα. Ανέδειξε κάτι βαθύτερο και πολύ πιο ανησυχητικό: την εγγενή πεποίθηση ότι η βασιλική ιδιότητα προσφέρει όχι μόνο κοινωνική υπεροχή, αλλά και μια άτυπη ασυλία απέναντι στη δημόσια λογοδοσία. Για μια κοινωνία που ζητά διαφάνεια από πολιτικούς, επιχειρηματίες και θεσμούς, αυτή η αντίληψη είναι πλέον αδύνατο να γίνει ανεκτή.
Η ζημιά δεν περιορίζεται στον Άντριου. Παρά τις θεσμικές αποστάσεις και τις κινήσεις «εξοστρακισμού» του από τα επίσημα καθήκοντα, η βασιλική οικογένεια στο σύνολό της εμφανίζεται ανίκανη — ή απρόθυμη — να αντιμετωπίσει το σκάνδαλο με ηθική σαφήνεια. Η σιωπή, που κάποτε λειτουργούσε ως εργαλείο προστασίας, σήμερα εκλαμβάνεται ως συνενοχή ή, στη λιγότερο επιβαρυντική εκδοχή της, ως αλαζονεία.
Το πρόβλημα για τη μοναρχία είναι ότι το σκάνδαλο Έπσταϊν εκτυλίσσεται σε μια εποχή ριζικά διαφορετική από εκείνη της βασίλισσας Ελισάβετ. Η κοινωνική ανοχή απέναντι στην εξουσία χωρίς έλεγχο έχει μειωθεί δραστικά. Τα θύματα βρίσκονται — επιτέλους — στο επίκεντρο του δημόσιου λόγου. Και οι θεσμοί κρίνονται όχι από το παρελθόν τους, αλλά από τον τρόπο που αντιδρούν στις κρίσεις του παρόντος.
Υπό αυτή την έννοια, το ζήτημα δεν είναι αν η βασιλική οικογένεια γνώριζε, κάλυψε ή αγνόησε. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί πλέον να πείσει ότι λειτουργεί με αξίες συμβατές με μια σύγχρονη δημοκρατία. Η απουσία ξεκάθαρης ανάληψης ευθύνης, η έλλειψη ενσυναίσθησης προς τα θύματα και η εμμονή στη θεσμική αυτοπροστασία υπονομεύουν ακριβώς αυτό το αφήγημα.
Η μοναρχία ανέκαθεν παρουσιαζόταν ως ηθικό σημείο αναφοράς — όχι επειδή ήταν τέλεια, αλλά επειδή υποτίθεται ότι ενσάρκωνε ένα ανώτερο αίσθημα καθήκοντος. Το σκάνδαλο Έπσταϊν δείχνει ότι αυτό το συμβόλαιο εμπιστοσύνης έχει ραγίσει. Και σε αντίθεση με προηγούμενες κρίσεις, αυτή τη φορά οι ρωγμές δεν κρύβονται εύκολα πίσω από στέμματα, επετείους και δημόσιες εμφανίσεις.
Αν η βρετανική μοναρχία θέλει να επιβιώσει ως κάτι περισσότερο από ένα πολιτισμικό απολίθωμα, θα χρειαστεί να κάνει κάτι που παραδοσιακά αποφεύγει: να μιλήσει καθαρά, να αναγνωρίσει τα όριά της και να αποδεχτεί ότι η ηθική αυθεντία δεν κληρονομείται — κερδίζεται.
Διαφορετικά, το σκάνδαλο Έπσταϊν δεν θα μείνει στην ιστορία ως ένα μεμονωμένο επεισόδιο ντροπής, αλλά ως η στιγμή που κατέρρευσε ο μύθος της βασιλικής αθωότητας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σκάνδαλο Επστάιν: Ο πρίγκιπας Άντριου χάνει τον βασιλικό τίτλο και πρέπει να μετακομίσει
Η αποποίηση των τίτλων από τον πρίγκιπα Άντριου αναζωπυρώνει το σκάνδαλο Έπσταϊν
