Ευθανασία στην Ελλάδα: Τι ισχύει και τι αλλάζει στη συζήτηση μετά την υπόθεση της Νοέλια Καστίγιο στην Ισπανία

Η υπόθεση της 25χρονης Νοέλια Καστίγιο στην Ισπανία, που επέλεξε να βάλει τέλος στη ζωή της μέσω ευθανασίας μετά από πολυετή δικαστική μάχη, έχει ανοίξει ξανά τη συζήτηση και στην Ελλάδα γύρω από το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και τα όρια της ιατρικής παρέμβασης.

Η νεαρή γυναίκα, η οποία είχε μείνει παραπληγική και ζούσε με αφόρητο πόνο, κατάφερε να εξασφαλίσει την έγκριση της διαδικασίας βάσει του ισπανικού νόμου, που ισχύει από το 2021 και επιτρέπει την ευθανασία υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Τι είναι η ευθανασία

Η ευθανασία διακρίνεται σε βασικές κατηγορίες:

• Ενεργητική ευθανασία: όταν ο γιατρός προχωρά σε πράξη που επιφέρει τον θάνατο του ασθενούς.
• Ιατρικά υποβοηθούμενη αυτοκτονία: όταν ο ασθενής λαμβάνει ο ίδιος το φάρμακο, με ιατρική βοήθεια.
• Παθητική ευθανασία: διακοπή ή μη έναρξη θεραπείας που παρατείνει τη ζωή.

Οι έννοιες αυτές συχνά συγχέονται, όμως νομικά αντιμετωπίζονται διαφορετικά από χώρα σε χώρα.

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, το νομικό πλαίσιο είναι σαφές και αυστηρό:

• Η ενεργητική ευθανασία απαγορεύεται πλήρως, ακόμη και αν υπάρχει συναίνεση του ασθενούς.
• Θεωρείται μορφή ανθρωποκτονίας (άρθρο 300 Ποινικού Κώδικα), με ποινικές κυρώσεις για τον δράστη.
• Το ίδιο ισχύει και για την ιατρικά υποβοηθούμενη αυτοκτονία, η οποία δεν επιτρέπεται.

Ωστόσο:

• Η λεγόμενη παθητική ευθανασία είναι ανεκτή, δηλαδή ο ασθενής μπορεί να αρνηθεί ή να διακόψει θεραπεία που παρατείνει τη ζωή του.
• Οι γιατροί υποχρεούνται να σέβονται τη βούληση του ασθενούς, όταν αυτή εκφράζεται με σαφήνεια.
• Η ιατρική πρακτική δίνει έμφαση στην παρηγορητική φροντίδα, δηλαδή στην ανακούφιση του πόνου και όχι στην επιτάχυνση του θανάτου.

Με απλά λόγια, στην Ελλάδα επιτρέπεται να «αφήσεις» τη φυσική εξέλιξη μιας ανίατης ασθένειας, αλλά όχι να προκαλέσεις ενεργά τον θάνατο.

Τι ισχύει στην Ευρώπη

Η εικόνα στην Ευρώπη είναι διαφοροποιημένη:

• Η ευθανασία είναι νόμιμη σε χώρες όπως η Ολλανδία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και η Ισπανία.
• Σε άλλες χώρες επιτρέπεται μόνο η υποβοηθούμενη αυτοκτονία (π.χ. Ελβετία).
• Παντού, όπου επιτρέπεται, υπάρχουν αυστηρές προϋποθέσεις: επαναλαμβανόμενο αίτημα, αξιολόγηση από γιατρούς και επιτροπές, και έλεγχος της ψυχικής κατάστασης του ασθενούς.

Η επίδραση της υπόθεσης Νοέλια

Η περίπτωση της Νοέλια Καστίγιο ανέδειξε με έντονο τρόπο το δίλημμα:

• Από τη μία πλευρά, το δικαίωμα ενός ανθρώπου να επιλέξει το τέλος του όταν βιώνει ανυπόφορο πόνο.
• Από την άλλη, η υποχρέωση του κράτους και της ιατρικής να προστατεύουν τη ζωή.

Η υπόθεση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και επανέφερε το ερώτημα για το πού βρίσκονται τα όρια ανάμεσα στην αξιοπρέπεια, την αυτοδιάθεση και την προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Πού οδηγείται η συζήτηση στην Ελλάδα

Παρότι το νομικό πλαίσιο δεν έχει αλλάξει, η κοινωνική στάση φαίνεται να μεταβάλλεται:

• Έρευνες δείχνουν ότι αρκετοί Έλληνες αποδέχονται τη διακοπή υποστήριξης σε ασθενείς χωρίς ελπίδα ανάρρωσης.
• Ωστόσο, η ενεργητική ευθανασία παραμένει έντονα αμφιλεγόμενο θέμα, με ισχυρές ηθικές, νομικές και θρησκευτικές αντιρρήσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Πέθανε με ευθανασία η 25χρονη Νοέλια Καστίγιο μετά από 601 μέρες αναμονής