PLUS
Η ερευνητική δημοσιογραφία δεν παράγεται με ένα απλό «αντιγραφή – επικόλληση». Πίσω από κάθε αποκλειστικό θέμα κρύβονται ημέρες ή και εβδομάδες έρευνας, διασταύρωσης πληροφοριών, αξιολόγησης εγγράφων, επικοινωνίας με πηγές και πολύωρης δημοσιογραφικής εργασίας. Για τον λόγο αυτό προκαλεί εύλογη αγανάκτηση η επαναλαμβανόμενη πρακτική ορισμένων ιστοσελίδων να αναπαράγουν αποκλειστικά δημοσιογραφικά θέματα χωρίς την παραμικρή αναφορά στην πηγή που τα αποκάλυψε.
Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται συστηματικά το φαινόμενο δημοσιεύματα που βασίζονται σε αποκλειστικές πληροφορίες και πρωτογενή έρευνα του eReportaz να αναπαράγονται από άλλες ιστοσελίδες ως δήθεν δικό τους ρεπορτάζ. Οι ίδιες πληροφορίες, τα ίδια στοιχεία, η ίδια δομή και πολλές φορές ακόμη και οι ίδιες διατυπώσεις εμφανίζονται λίγες ώρες αργότερα σε άλλα μέσα ενημέρωσης, χωρίς καμία αναφορά στην πραγματική πηγή της αποκάλυψης.
Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η αναπαραγωγή αποκλειστικού υλικού του eReportaz σχετικά με την υπόθεση του κυκλώματος των πολεοδομιών από την ιστοσελίδα «Ειδώλιο5» του Άρη Σπίνου. Στο συγκεκριμένο δημοσίευμα αναπαράχθηκαν πληροφορίες, στοιχεία και φωτογραφικό υλικό που είχαν προηγουμένως δημοσιευθεί από το eReportaz, χωρίς να γίνεται οποιαδήποτε αναφορά στην αρχική πηγή της έρευνας.
Μάλιστα, χρησιμοποιήθηκε ακόμη και η φωτογραφία του ζεύγους που, σύμφωνα με τη δικογραφία, φέρεται να διαδραμάτιζε κεντρικό ρόλο στη λειτουργία του κυκλώματος των πολεοδομιών. Πρόκειται για φωτογραφικό υλικό που είχε παρουσιαστεί στο πλαίσιο της πρωτογενούς δημοσιογραφικής έρευνας του eReportaz και το οποίο αναπαράχθηκε χωρίς καμία αναφορά στην προέλευσή του.
Η πρακτική αυτή δεν συνιστά δημοσιογραφία. Αντιθέτως, αποτελεί υποβάθμιση της δημοσιογραφικής λειτουργίας και προσβολή προς τους επαγγελματίες που επενδύουν χρόνο, χρήμα και ανθρώπινο δυναμικό για να φέρουν στο φως υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος. Η αναφορά της πηγής δεν είναι πράξη ευγένειας. Είναι στοιχειώδης υποχρέωση διαφάνειας και σεβασμού απέναντι στους αναγνώστες και στους δημιουργούς του περιεχομένου.
Δεν μπορεί κάποιοι να αναλαμβάνουν το κόστος της έρευνας και άλλοι να εμφανίζονται ως δημιουργοί μιας αποκάλυψης που ουδέποτε πραγματοποίησαν. Δεν μπορεί η αποκλειστική πληροφορία να μετατρέπεται σε «κοινό κτήμα» χωρίς καμία αναφορά στον δημοσιογράφο ή στο μέσο που την αποκάλυψε. Και δεν μπορεί η ερευνητική δημοσιογραφία να αντικαθίσταται από την εύκολη λύση της αναπαραγωγής.
Το φαινόμενο αυτό δεν πλήττει μόνο το μέσο που υφίσταται την αντιγραφή. Πλήττει συνολικά την αξιοπιστία της ενημέρωσης. Δημιουργεί μια ψευδή εικόνα στην κοινή γνώμη για το ποιος παράγει πραγματικά δημοσιογραφικό έργο και ποιος απλώς ανακυκλώνει την εργασία άλλων.
Η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας αφορά και τη δημοσιογραφία. Η αποκλειστική πληροφορία, η δημοσιογραφική έρευνα, το φωτογραφικό υλικό και το περιεχόμενο που παράγεται μέσα από πολύμηνη εργασία αποτελούν πνευματικό προϊόν και οφείλουν να αντιμετωπίζονται ως τέτοια.
Το eReportaz θα συνεχίσει να υπηρετεί την ερευνητική δημοσιογραφία με τον ίδιο τρόπο που το κάνει διαχρονικά. Ταυτόχρονα όμως θα συνεχίσει να επισημαίνει πρακτικές που απαξιώνουν τη δημοσιογραφική δεοντολογία και υπονομεύουν την αξία της πρωτογενούς έρευνας.
Γιατί η δημοσιογραφία δεν είναι copy paste. Είναι έρευνα, τεκμηρίωση, αποκάλυψη και, πάνω απ’ όλα, σεβασμός στην αλήθεια και στον αναγνώστη.
