PLUS
Ο πόλεμος τελείωσε. Ή τουλάχιστον έτσι λένε τα ανακοινωθέντα. Οι βόμβες σταμάτησαν να πέφτουν, τα δελτία ειδήσεων έχασαν το ενδιαφέρον τους και οι αγορές πανηγύρισαν επειδή το πετρέλαιο συνεχίζει να ρέει από το Στενό του Ορμούζ. Κάπου εκεί, ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να κάνει τον απολογισμό του.
Του Νίκου Βασιλειάδη
Και τι έμαθε από μια πολεμική σύγκρουση που έφερε τον κόσμο πιο κοντά σε μια γενικευμένη ανάφλεξη;
Τίποτα.
Σε συνέντευξή του στο Axios δήλωσε ότι μετά τον πόλεμο με το Ιράν εξακολουθεί να πιστεύει πως δεν υπάρχουν όρια στις προεδρικές του εξουσίες. Όταν ρωτήθηκε αν η κρίση τού δίδαξε κάτι για τα όρια της ισχύος του, απάντησε ουσιαστικά ότι δεν ανακάλυψε κανένα.
Πρόκειται για μια δήλωση που θα μπορούσε να περάσει ως αστείο, αν δεν αφορούσε τον άνθρωπο που διαθέτει τον ισχυρότερο στρατό του πλανήτη.
Για μήνες ο Τραμπ διακήρυσσε ότι στόχος του ήταν η «άνευ όρων παράδοση» της Τεχεράνης. Υποσχόταν μια ιστορική νίκη. Μια συντριβή του ιρανικού καθεστώτος. Μια νέα Μέση Ανατολή κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της Ουάσιγκτον. Στο τέλος όμως υπέγραψε μια συμφωνία που προβλέπει κατάπαυση των εχθροπραξιών, επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ και συνέχιση διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα. Δηλαδή, πολύ λιγότερα από όσα υποσχόταν όταν ξεκινούσε η περιπέτεια.
Και εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον μέρος της ιστορίας.
Ενώ δημοσίως μιλούσε για ολοκληρωτική νίκη, σύμφωνα με το Axios ο ίδιος ανησυχούσε ιδιαιτέρως για το ενδεχόμενο να κλείσει το Στενό του Ορμούζ και να προκληθεί παγκόσμιο ενεργειακό σοκ. Με άλλα λόγια, ο άνθρωπος που διακήρυττε ότι δεν αναγνωρίζει όρια βρέθηκε αντιμέτωπος με το πιο ταπεινό από όλα τα όρια: την τιμή της βενζίνης.
Η ιστορία είναι σχεδόν ειρωνική.
Ο πρόεδρος που εμφανίζεται ως νέος Καίσαρας δεν σταμάτησε λόγω κάποιας ηθικής αναστολής. Δεν σταμάτησε επειδή ανακάλυψε τα δεινά του πολέμου. Δεν σταμάτησε επειδή θυμήθηκε ότι υπάρχουν διεθνείς κανόνες και θεσμοί.
Σταμάτησε επειδή οι αγορές πετρελαίου έχουν μεγαλύτερη δύναμη από τα προεδρικά διαγγέλματα.
Κι όμως, ακόμη και μετά από όλα αυτά, ο Τραμπ εξακολουθεί να επιμένει ότι δεν υπάρχουν όρια.
Ίσως γιατί στη σημερινή πολιτική εποχή η παραδοχή ενός λάθους θεωρείται μεγαλύτερη ήττα από το ίδιο το λάθος.
Το παράδοξο είναι ότι ο πόλεμος με το Ιράν αποκάλυψε ακριβώς το αντίθετο από αυτό που ισχυρίζεται ο ίδιος. Αποκάλυψε τα όρια της αμερικανικής ισχύος. Αποκάλυψε ότι ακόμη και η ισχυρότερη στρατιωτική μηχανή του κόσμου δεν μπορεί να αγνοήσει τις ενεργειακές αγορές, τις διεθνείς συμμαχίες, την οικονομική πραγματικότητα και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Αποκάλυψε επίσης κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό: μια αντίληψη εξουσίας που δεν βλέπει τον πόλεμο ως έσχατο μέσο, αλλά ως εργαλείο προσωπικής πολιτικής βούλησης.
Δεν είναι τυχαίο ότι κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης υπήρξαν επανειλημμένες προσπάθειες στο Κογκρέσο να περιοριστούν οι πολεμικές εξουσίες του προέδρου. Η ανησυχία δεν αφορούσε μόνο το Ιράν. Αφορούσε το κατά πόσο ένας άνθρωπος μπορεί να οδηγήσει μια χώρα σε πόλεμο χωρίς ουσιαστικό δημοκρατικό έλεγχο.
Η μεγαλύτερη ειρωνεία, όμως, βρίσκεται αλλού.
Η αμερικανική δημοκρατία οικοδομήθηκε ακριβώς πάνω στην ιδέα ότι η εξουσία πρέπει να έχει όρια. Ότι κανείς δεν είναι υπεράνω θεσμών. Ότι ακόμη και ο πρόεδρος οφείλει να λογοδοτεί.
Δύο αιώνες αργότερα, ένας πρόεδρος δηλώνει δημοσίως ότι δεν αναγνωρίζει τέτοια όρια και ένα σημαντικό μέρος του πολιτικού συστήματος το αντιμετωπίζει σαν μια ακόμη ημέρα στην Ουάσιγκτον.
Ίσως τελικά το πραγματικό πρόβλημα να μην είναι ο ίδιος ο Τραμπ.
Ίσως το πρόβλημα να είναι ότι μια κοινωνία αρχίζει σιγά-σιγά να συνηθίζει την ιδέα πως η εξουσία δεν χρειάζεται φρένα.
Και η ιστορία διδάσκει ότι όταν οι ηγέτες πείθονται πως δεν υπάρχουν όρια, συνήθως δεν αργεί η στιγμή που η πραγματικότητα τούς τα υπενθυμίζει με τον πιο βίαιο τρόπο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι Ευρωπαίοι «χαϊδεύουν» τον Τραμπ για να κρατήσουν ενωμένη τη Δύση
Η συμφωνία Τραμπ με το Ιράν: Από την «παράδοση» στην αναγκαστική αναδίπλωση
