PLUS
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν φαίνεται πλέον να αποτελεί το μοναδικό όπλο πίεσης της Τεχεράνης. Καθώς η αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους εισέρχεται σε μια νέα, πιο επικίνδυνη φάση, το Ιράν αφήνει να εννοηθεί ότι είναι έτοιμο να ανοίξει ένα δεύτερο μέτωπο, αυτή τη φορά στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, μετατρέποντας το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ σε έναν ακόμη στρατηγικό μοχλό πίεσης προς τη Δύση.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία στις αγορές ενέργειας και στη διεθνή ναυτιλία, καθώς για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες τίθενται ταυτόχρονα υπό αμφισβήτηση δύο από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.
Το «δεύτερο χαρτί» της Τεχεράνης
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, μετά τη δραστική μείωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, η Τεχεράνη εξετάζει το ενδεχόμενο να αξιοποιήσει τους συμμάχους της, τους αντάρτες Χούθι στην Υεμένη, ώστε να αυξήσει την πίεση και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, το στενό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, με τη Μεσόγειο.
Το συγκεκριμένο πέρασμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη. Από εκεί διέρχεται μεγάλο μέρος του εμπορίου μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, καθώς και σημαντικές ποσότητες πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Μια νέα κρίση στην περιοχή θα υποχρέωνε εκατοντάδες εμπορικά πλοία να ακολουθήσουν τη χρονοβόρα διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς, τους χρόνους παράδοσης και τελικά τις τιμές των προϊόντων διεθνώς.
Οι Χούθι ως εργαλείο στρατηγικής πίεσης
Οι φιλοϊρανοί Χούθι έχουν ήδη αποδείξει τα τελευταία χρόνια ότι διαθέτουν την ικανότητα να διαταράσσουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω επιθέσεων με πυραύλους, drones και μη επανδρωμένα ταχύπλοα εναντίον εμπορικών πλοίων. Οι επιχειρήσεις τους είχαν αναγκάσει πολλές μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες να εγκαταλείψουν προσωρινά τη διαδρομή του Σουέζ, προκαλώντας σημαντικές αναταράξεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Σήμερα, η Τεχεράνη φαίνεται να χρησιμοποιεί αυτή τη δυνατότητα ως μέσο στρατηγικής αποτροπής. Αναλυτές εκτιμούν ότι η απειλή για το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ λειτουργεί ως «εφεδρικό όπλο», το οποίο το Ιράν θα μπορούσε να ενεργοποιήσει μόνο εάν η στρατιωτική αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες κλιμακωθεί ακόμη περισσότερο.
Δύο θαλάσσια «σημεία πνιγμού»
Η ιδιαιτερότητα της σημερινής κρίσης βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν αφορά πλέον ένα μόνο στρατηγικό πέρασμα. Τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, παραμένουν ήδη στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης, με τη ναυτιλιακή κίνηση να έχει μειωθεί αισθητά εξαιτίας των επιθέσεων και των αυξημένων κινδύνων ασφαλείας.
Εάν προστεθεί και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, τότε η διεθνής οικονομία θα βρεθεί αντιμέτωπη με ταυτόχρονες πιέσεις στις δύο βασικές θαλάσσιες πύλες που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τις ευρωπαϊκές αγορές.
Πρόκειται για ένα σενάριο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, να επιβαρύνει τον παγκόσμιο πληθωρισμό και να προκαλέσει νέες διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές οικονομίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες των γεωπολιτικών κρίσεων των τελευταίων ετών.
Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον
Πέρα από την οικονομική διάσταση, η στρατηγική της Τεχεράνης έχει σαφή πολιτικό στόχο. Σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται το Reuters, το Ιράν επιδιώκει να αυξήσει το κόστος της αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης και να δημιουργήσει νέα διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα. Η απειλή κατά δύο ζωτικών θαλάσσιων διαδρόμων λειτουργεί ως μήνυμα ότι οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση δεν θα περιοριστεί στον Περσικό Κόλπο, αλλά μπορεί να επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, οι ίδιοι αναλυτές προειδοποιούν ότι μια πραγματική απόπειρα αποκλεισμού του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα μπορούσε να προκαλέσει άμεση στρατιωτική απάντηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους, καθώς η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην περιοχή θεωρείται ζήτημα ζωτικής σημασίας για τη διεθνή οικονομία.
Η απειλή, επομένως, ενδέχεται να λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο αποτροπής παρά ως άμεσο επιχειρησιακό σχέδιο. Παρ’ όλα αυτά, η ίδια η ύπαρξή της αρκεί για να διατηρεί τις αγορές σε κατάσταση νευρικότητας.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει πλέον ξεπεράσει τα στενά όρια ενός περιφερειακού πολέμου. Η μάχη δεν διεξάγεται μόνο με πυραύλους και αεροπορικές επιδρομές, αλλά και πάνω στους θαλάσσιους εμπορικούς διαδρόμους από τους οποίους εξαρτάται η παγκόσμια οικονομία. Και όσο το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να απειλεί τόσο τα Στενά του Ορμούζ όσο και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, η ενεργειακή ασφάλεια του πλανήτη θα παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με τις εξελίξεις σε μία από τις πιο ασταθείς περιοχές του κόσμου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ήχησαν ξανά σειρήνες στο Μπαχρέιν, πληροφορίες για ελεγχόμενες εκρήξεις στο νοτιοδυτικό Ιράν
