PLUS
Σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής έντασης, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή ενεργειακή πρόκληση που απειλεί άμεσα τον τομέα των αερομεταφορών. Μέσα σε μόλις δεκαπέντε χρόνια, η ήπειρος έχει χάσει σχεδόν το ένα τρίτο των διυλιστηρίων της, σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Κατασκευαστών Καυσίμων, γεγονός που έχει αυξήσει σημαντικά την εξάρτησή της από εισαγόμενη κηροζίνη, κυρίως από τη Μέση Ανατολή.
Η εύθραυστη αυτή ισορροπία διαταράχθηκε δραματικά με τον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν και, κυρίως, με το κλείσιμο του Στενό του Ορμούζ στις αρχές Μαρτίου. Η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα να διακοπεί έως και το 30% του εφοδιασμού της Ευρώπης σε αεροπορικά καύσιμα, δημιουργώντας άμεσες πιέσεις στην αγορά.
Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές στη Βορειοδυτική Ευρώπη, όπου οι εισαγωγές κηροζίνης μειώθηκαν κατά 15% τον Απρίλιο. Η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί περαιτέρω, καθώς οι χρόνοι μεταφοράς από τον Περσικό Κόλπο είναι σχετικά σύντομοι, επιτρέποντας στις διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας να επηρεάζουν γρήγορα τις ευρωπαϊκές αγορές. Χαρακτηριστικό είναι ότι η μεταφορά καυσίμων από το διυλιστήριο Mina Abdullah στο Κουβέιτ έως το Ρότερνταμ διαρκεί περίπου τρεις εβδομάδες, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε διακοπή στον εφοδιασμό αποτυπώνεται σχεδόν άμεσα στα επίπεδα εισαγωγών.
Η ένταση αποτυπώνεται και στις τιμές, οι οποίες έχουν εκτοξευθεί από την έναρξη της σύγκρουσης. Σύμφωνα με στοιχεία της S&P Global Platts, στην Ασία η τιμή των αεροπορικών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά 150% σε σχέση με πέρυσι, φτάνοντας τα 217 δολάρια ανά βαρέλι στις 10 Απριλίου, ενώ στην Ευρώπη η αύξηση ανέρχεται στο 123% και στη Μέση Ανατολή στο 147%. Η εκρηκτική αυτή άνοδος μετακυλίεται ήδη στους καταναλωτές, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες ενσωματώνουν αυξημένες επιβαρύνσεις καυσίμων στα εισιτήρια, ακόμη και σε περιπτώσεις που αυτά έχουν ήδη αγοραστεί.
Οι προοπτικές για το άμεσο μέλλον προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία. Αν το Στενό του Ορμούζ παραμείνει κλειστό για αρκετές ακόμη εβδομάδες, οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με πραγματικές ελλείψεις καυσίμων ήδη από τον Μάιο. Ο επικεφαλής του Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε ότι τα διαθέσιμα αποθέματα κηροζίνης στην Ευρώπη επαρκούν «ίσως για έξι εβδομάδες», ενώ το λόμπι των ευρωπαϊκών αεροδρομίων, ACI Europe, κάνει λόγο για πιθανές «συστημικές ελλείψεις» ήδη από τις αρχές Μαΐου.
Η χρονική συγκυρία καθιστά την κρίση ακόμη πιο κρίσιμη, καθώς η θερινή περίοδος της πολιτικής αεροπορίας —που διαρκεί έως τον Οκτώβριο και συνοδεύεται από κορύφωση της επιβατικής κίνησης— έχει μόλις ξεκινήσει. Ήδη, αρκετές αεροπορικές εταιρείες προχωρούν σε προληπτικά μέτρα, με την KLM να έχει ανακοινώσει την ακύρωση δεκάδων πτήσεων εντός Ευρώπης από τον Μάιο.
Παρά τις προσπάθειες αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων, όπως η αύξηση εισαγωγών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι διαθέσιμες ποσότητες δεν επαρκούν για να καλύψουν το κενό, ενώ παρατηρείται και ανακατεύθυνση αμερικανικών εξαγωγών προς τον Ειρηνικό, περιορίζοντας περαιτέρω τις επιλογές της Ευρώπης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, αναμένεται να παρουσιάσει άμεσα ένα πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση της κρίσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η κατανομή των διαθέσιμων αποθεμάτων κηροζίνης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η δημιουργία ενός μηχανισμού παρακολούθησης των αποθεμάτων καυσίμων και η διερεύνηση τρόπων ενίσχυσης της ευρωπαϊκής διυλιστικής ικανότητας.
Καθώς η ενεργειακή επάρκεια συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία της οικονομίας και των μεταφορών, η εξέλιξη της κρίσης θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για τη σταθερότητα της ευρωπαϊκής αγοράς τους επόμενους μήνες. Οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να δείξουν εάν η Ευρώπη μπορεί να απορροφήσει το σοκ ή αν βρίσκεται μπροστά σε μια παρατεταμένη περίοδο ενεργειακής αστάθειας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τραμπ: «Το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει σύντομα, με ή χωρίς το Ιράν»
Το πρόβλημα του Τραμπ στο Στενό του Ορμούζ
