Η «στρατηγική σταθερότητα» ως κοινός κώδικας ΗΠΑ–Κίνας στη Μέση Ανατολή

Η ανακοίνωση του Λευκού Οίκου μετά τη δίωρη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ, σύμφωνα με την οποία ΗΠΑ και Κίνα έχουν «πολύ παρόμοια άποψη» για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν, αποκάλυψε κάτι περισσότερο από μια απλή διπλωματική συνεννόηση. Η κοινή θέση ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά και ότι πρέπει να αποφευχθεί η στρατιωτικοποίησή τους δείχνει πως Ουάσιγκτον και Πεκίνο επιχειρούν να διαμορφώσουν έναν ελάχιστο κοινό γεωπολιτικό παρονομαστή σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς αστάθειας.

Του Νίκου Βασιλειάδη

Παρότι ο Τραμπ δεν ανακοίνωσε κάποια συγκεκριμένη συμφωνία, οι δηλώσεις του δείχνουν ότι πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση ΗΠΑ και Κίνας υπάρχει ένας δίαυλος επικοινωνίας με στόχο την αποφυγή μιας ανεξέλεγκτης περιφερειακής σύγκρουσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γλώσσα που χρησιμοποίησε η κινεζική πλευρά. Ο όρος «εποικοδομητική στρατηγική σταθερότητα», που προωθήθηκε άμεσα από τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, δεν αποτελεί μια τυπική διπλωματική διατύπωση. Αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο το Πεκίνο θέλει να παρουσιάσει τον ρόλο του διεθνώς: όχι ως δύναμη σύγκρουσης, αλλά ως δύναμη διαχείρισης ισορροπιών.

Η ερμηνεία που έδωσε το πρακτορείο Xinhua —«αρμονία χωρίς ομοιομορφία και αναζήτηση κοινού εδάφους με παράλληλη διατήρηση των διαφορών»— παραπέμπει άμεσα στη φιλοσοφία της κινεζικής διπλωματίας. Η Κίνα επιδιώκει να δείξει ότι μπορεί να συνεργάζεται ακόμη και με στρατηγικούς ανταγωνιστές, χωρίς να εγκαταλείπει τις δικές της επιδιώξεις. Πρόκειται ουσιαστικά για μια μορφή «ελεγχόμενου ανταγωνισμού», όπου η αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ δεν αποκλείει τη συνεργασία σε ζητήματα που επηρεάζουν τη διεθνή σταθερότητα.

Το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της λογικής. Για τις ΗΠΑ, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα είναι ζήτημα παγκόσμιας ασφάλειας και στρατηγικής αξιοπιστίας. Για την Κίνα, είναι θέμα ενεργειακής ασφάλειας, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο.

Ωστόσο, η κινεζική αντίθεση στη «στρατιωτικοποίηση» του στενού αναδεικνύει και τη διαφοροποίηση της από την αμερικανική προσέγγιση. Η Ουάσιγκτον θεωρεί διαχρονικά τη στρατιωτική παρουσία μέσο διατήρησης της σταθερότητας. Αντίθετα, το Πεκίνο επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη που προκρίνει τη διπλωματία και την οικονομική επιρροή αντί της στρατιωτικής παρέμβασης, ενισχύοντας έτσι την εικόνα του στον αραβικό κόσμο και στον λεγόμενο Παγκόσμιο Νότο.

Παράλληλα, η Κίνα αποφεύγει να ταυτιστεί πλήρως είτε με το Ιράν είτε με την αμερικανική στρατηγική. Στόχος της είναι να διατηρήσει τη σταθερότητα χωρίς να διακινδυνεύσει τις σχέσεις και τα οικονομικά της συμφέροντα στην περιοχή.

Τελικά, η συνάντηση Τραμπ–Σι δείχνει ότι η νέα διεθνής τάξη δεν διαμορφώνεται μόνο μέσα από συγκρούσεις, αλλά και μέσα από επιλεκτικές συγκλίσεις συμφερόντων. Παρά τον στρατηγικό ανταγωνισμό τους, ΗΠΑ και Κίνα φαίνεται να αναγνωρίζουν ότι η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή αποτελεί κοινή ανάγκη για τη διεθνή οικονομία και ασφάλεια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ 

Ο Σι Τζινπίνγκ «εκτέλεσε» τον Τραμπ με Θουκυδίδη

Σκηνικό έντασης στη σύνοδο των BRICS – Σύγκρουση Ιράν και ΗΑΕ στο Νέο Δελχί