PLUS
Η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χορηγήσει δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία για τα έτη 2026–27 δεν μπορεί να ιδωθεί αποκομμένη από το παράλληλο αδιέξοδο γύρω από τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Αντιθέτως, τα δύο θέματα συνδέονται οργανικά και αποκαλύπτουν μια ευρωπαϊκή εξουσία που κινείται με λάθος προτεραιότητες – και στηρίζει με επιμονή πολιτικές που απομακρύνουν την Ένωση από τους πολίτες της.
Από τη μία, η συμφωνία για το νέο δάνειο χαρακτηρίστηκε «αναγκαία λύση» για την επιβίωση και τη σταθερότητα της Ουκρανίας. Από την άλλη, η συζήτηση για το αν μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα παγωμένα ρωσικά assets ως πηγή χρηματοδότησης συνεχίζει να διχάζει εκ των έσω: είναι νομικά επιτρεπτό; Είναι πολιτικά συνετό; Είναι οικονομικά ασφαλές; Μπορεί η ΕΕ να κατασχέσει περιουσιακά στοιχεία ενός ξένου κράτους χωρίς να υπονομεύσει τη δική της αξιοπιστία και το διεθνές νομικό σύστημα;
Η απάντηση είναι σαφής: το νομικό και πολιτικό ρίσκο είναι τεράστιο. Η δέσμευση κρατικών περιουσιακών στοιχείων, ακόμη και αν ανήκουν σε χώρα που έχει προβεί σε εισβολή, δεν είναι απλή υπόθεση. Εγείρει ζητήματα διεθνούς δικαίου, απειλεί την εμπιστοσύνη των διεθνών επενδυτών και ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρές αποζημιώσεις στο μέλλον, εάν κριθεί παράνομη. Δεν είναι μια «εύκολη» ή «ηθικά αυτονόητη» λύση, όπως αρέσκονται να παρουσιάζουν ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες. Είναι μια ιδέα πολιτικά φορτισμένη και νομικά εύθραυστη, που θα μπορούσε να στραφεί μπούμερανγκ εναντίον της ίδιας της Ευρώπης – ιδιαίτερα των χωρών που λειτουργούν ως διεθνή χρηματοπιστωτικά κέντρα.
Και ακριβώς επειδή αυτή η επιλογή είναι γεμάτη κινδύνους, η αντιπαράθεση που τη συνοδεύει λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός για την αδυναμία της ΕΕ να χαράξει καθαρή στρατηγική. Η Ευρώπη προχωρά σε ένα κολοσσιαίο δάνειο, ενώ ταυτόχρονα αναδιπλώνεται μπροστά σε προτάσεις που κρίνει πολύ ριψοκίνδυνες να αγγίξει. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι διπλό:
Πρώτον, ότι η χρηματοδοτική στήριξη προς την Ουκρανία – ανεξάρτητα από τον αρθρωμένο στόχο της – περνά πάνω από τις ανάγκες των Ευρωπαίων πολιτών. Σε μια εποχή που εκατομμύρια νοικοκυριά παλεύουν με πληθωρισμό, ενεργειακή ακρίβεια, στασιμότητα μισθών και ελλιπείς κοινωνικές δομές, η ΕΕ μπορεί να κινητοποιήσει δισεκατομμύρια για έναν πόλεμο, αλλά όχι για τους ανθρώπους που ζουν μέσα στα σύνορά της.
Δεύτερον, ότι οι ευρωπαϊκές αποφάσεις καθοδηγούνται από φόβο: φόβο για τις αγορές, φόβο για τα δικαστήρια, φόβο για τις συνέπειες. Μια Ένωση που επιθυμεί να εμφανίζεται ως παγκόσμιος παράγοντας σταθερότητας μοιάζει ταυτόχρονα ανήμπορη να χαράξει μια συνεκτική κατεύθυνση – είτε πρόκειται για τη χρήση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων είτε για τη διαχείριση της ίδιας της ευρωπαϊκής κοινωνικής κρίσης.
Το αποτέλεσμα; Ένα ευρωπαϊκό οικοδόμημα που δείχνει πιο απομακρυσμένο από ποτέ από τους πολίτες του. Η πολιτική ατζέντα φαίνεται ολοένα και πιο απρόσιτη, οι οικονομικές προτεραιότητες μοιάζουν άδικες, και η κοινωνική πραγματικότητα προσκρούει σε ένα τείχος γραφειοκρατικής ψυχρότητας.
Αν υπάρχει κάτι που κινδυνεύει σήμερα στην Ευρώπη, δεν είναι απλώς η σταθερότητα της Ουκρανίας ούτε μόνο η νομιμότητα γύρω από παγωμένα assets. Είναι η ίδια η δημοκρατική σχέση ανάμεσα σε ευρωπαϊκούς θεσμούς και κοινωνία.
Η Ένωση μπορεί να στηρίξει την Ουκρανία. Μπορεί να σεβαστεί το διεθνές δίκαιο. Μπορεί να προστατεύσει το χρηματοπιστωτικό της σύστημα. Αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος των πολιτών που τη συγκροτούν.
Και σήμερα, αυτό ακριβώς συμβαίνει.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία – Η ομόφωνη απόφαση των ηγετών της ΕΕ
