PLUS
Πριν από λίγους μήνες, μια τέτοια δήλωση θα περνούσε σχεδόν απαρατήρητη. Σήμερα, όμως, η φράση του Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι «το Ισραήλ έχει πολλούς φίλους» αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς ερμηνεύεται ως ένα μήνυμα προς την Ουάσινγκτον ότι το Τελ Αβίβ δεν σκοπεύει να εμφανίζεται ως ο απόλυτα εξαρτημένος σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Έχουμε πολλούς φίλους»
Η σχέση Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ παραμένει μία από τις ισχυρότερες στρατηγικές συμμαχίες του πλανήτη. Ωστόσο, οι τελευταίες δημόσιες τοποθετήσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου δείχνουν ότι πίσω από τις καθιερωμένες διαβεβαιώσεις περί «ακλόνητης φιλίας» διαμορφώνεται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα.
Αφορμή στάθηκαν οι δηλώσεις του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος προειδοποίησε ότι η Ουάσινγκτον αποτελεί τον μοναδικό πραγματικά ισχυρό σύμμαχο του Ισραήλ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το Τελ Αβίβ οφείλει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις αμερικανικές επιλογές, ιδιαίτερα απέναντι στο Ιράν.
Η απάντηση του Νετανιάχου ήταν άμεση αλλά προσεκτικά διατυπωμένη.
«Έχουμε πολλούς φίλους», δήλωσε, στην Τζάκι Χάινριχ της Fox News υποστηρίζοντας ότι οι παγκόσμιες σχέσεις της χώρας του «δεν είναι ακριβώς όπως φαίνονται». Ο Ισραηλινός προθυπουργός απέρριψε την εικόνα ενός Ισραήλ που εξαρτάται αποκλειστικά από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, ενώ την ίδια στιγμή έσπευσε να χαρακτηρίσει τον Ντόναλντ Τραμπ «τον μεγαλύτερο φίλο που είχε ποτέ το Ισραήλ στον Λευκό Οίκο», επιχειρώντας να μην εμφανιστεί ότι αμφισβητεί τη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ.
Η ουσία όμως βρίσκεται αλλού.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επιχείρησε να παρουσιάσει το Ισραήλ ως μια ανερχόμενη περιφερειακή δύναμη με παγκόσμιο αποτύπωμα. Αναφέρθηκε στις στενές σχέσεις με την Ινδία, στις επαφές με ηγέτες από διαφορετικές ηπείρους και στο αυξανόμενο ενδιαφέρον πολλών χωρών για συνεργασία στους τομείς της άμυνας, της κυβερνοασφάλειας, των πληροφοριών και της τεχνητής νοημοσύνης.
Δεν πρόκειται απλώς για μια επίδειξη διπλωματικών επιτυχιών. Είναι μια πολιτική δήλωση ανεξαρτησίας.
Τα τελευταία χρόνια το Ισραήλ επένδυσε συστηματικά στη διαφοροποίηση των διεθνών του σχέσεων. Η στρατηγική συνεργασία με την Ινδία, η εμβάθυνση των σχέσεων με αραβικά κράτη μετά τις Συμφωνίες του Αβραάμ, αλλά και οι δεσμοί με χώρες της Ασίας και της Αφρικής έχουν δημιουργήσει ένα ευρύτερο δίκτυο συμμαχιών που μειώνει –χωρίς φυσικά να καταργεί– την αποκλειστική εξάρτηση από την Ουάσινγκτον.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη στήριξη προς το Ισραήλ και στην αποφυγή μιας νέας γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή. Οι διαφωνίες γύρω από το Ιράν, τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφαλείας στην περιοχή έχουν καταστήσει σαφές ότι ακόμη και οι στενότεροι σύμμαχοι δεν ταυτίζονται πάντοτε στις επιδιώξεις τους.
Η δημόσια ανταλλαγή δηλώσεων ανάμεσα στον Βανς και τον Νετανιάχου είναι ενδεικτική αυτής της νέας πραγματικότητας. Δεν συνιστά ρήξη στις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις, αλλά αποκαλύπτει ότι η σχέση περνά σε μια πιο απαιτητική φάση, όπου οι συμμαχίες δεν θεωρούνται πλέον δεδομένες και η επιρροή διαπραγματεύεται καθημερινά.
Το μήνυμα του Νετανιάχου απευθύνεται πρωτίστως στην Ουάσινγκτον: το Ισραήλ εξακολουθεί να θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες τον βασικό στρατηγικό του εταίρο, αλλά δεν επιθυμεί να εμφανίζεται ως κράτος χωρίς εναλλακτικές.
Σε μια εποχή όπου η πολυπολικότητα αντικαθιστά σταδιακά τη μονοκρατορία των μεγάλων δυνάμεων, ακόμη και οι πιο ισχυρές συμμαχίες επαναδιαπραγματεύονται τους όρους τους. Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό μήνυμα πίσω από τη φράση «έχουμε πολλούς φίλους»: στη νέα γεωπολιτική σκακιέρα, κανείς δεν θέλει να δείχνει ότι έχει ανάγκη μόνο έναν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Νετανιάχου και Τραμπ συμφώνησαν να συναντηθούν σύντομα στις ΗΠΑ
Πώς ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έγινε όμηρος της ακροδεξιάς
