PLUS
Οι ηγέτες της ΕΕ που πετούν σήμερα στις Βρυξέλλες δεν επρόκειτο ποτέ να συμφωνήσουν σε μια σκληρή απάντηση στην Ουάσινγκτον. Οι περισσότεροι – από την Τζόρτζια Μελόνι μέχρι τον Φρίντριχ Μερτς – πέρασαν την εβδομάδα προσαρμόζοντας προσεκτικά τη γλώσσα τους και αποφεύγοντας οποιαδήποτε αναφορά στο εμπορικό «μπαζούκα» της ένωσης, προετοιμάζοντας μια δυνητικά τρομερή νύχτα συνόδου κορυφής.
Η καθυστερημένη, φαινομενική συνθηκολόγηση του Ντόναλντ Τραμπ τους έχει πλέον γλιτώσει ακόμη και από αυτή τη δοκιμασία. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέστειλε την απειλή του να επιβάλει δασμούς σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες για τη Γροιλανδία χθες το βράδυ, εξαλείφοντας την ανάγκη για τους ευρωπαίους ηγέτες να λάβουν δύσκολες αποφάσεις.
Αντ’ αυτού, μπορούν να περάσουν το βράδυ χαλαρώνοντας, απολαμβάνοντας το δείπνο τους και μιλώντας για τα μαθήματα που πρέπει να αντληθούν -αλλά πιθανότατα δεν θα αντληθούν- από μια από τις πιο τρελές εβδομάδες της πρόσφατης ιστορίας. Πάντως οι λεπτομέρειες της συμφωνίας που έχει καταλήξει ο Τραμπ με τη Δανία για τη Γροιλανδία παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.
Το μέλλον της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur
Το μεγάλο θέμα όμως στο οποίο βρίσκονται μπροστά οι ηγέτες της ΕΕ είναι αυτό της απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την παραπομπή της συμφωνίας της Mercosur στο ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ για έλεγχο νομιμότητας.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είδε έναν κεντρικό πυλώνα της γεωπολιτικής της στρατηγικής να καταρρέει, καθώς οι ευρωβουλευτές μπλόκαραν την προσπάθειά της να προωθήσει την εμπορική συμφωνία της Mercosur, εκτρέποντάς την αντ’ αυτού στο Λουξεμβούργο, όπου οι κορυφαίοι δικαστές της ΕΕ θα μπορούσαν να αφιερώσουν χρόνια μελετώντας την.
Η προσπάθεια της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να ενισχύσει τη στρατηγική θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον παγκόσμιο χάρτη μέσω μιας φιλόδοξης εμπορικής συμφωνίας με το Mercosur αντιμετωπίζει πλέον σοβαρά εμπόδια. Η συμφωνία αυτή — που θα δημιουργούσε μια από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο με χώρες όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή, η Παραγουάη και η Ουρουγουάη — ήταν κεντρικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής στρατηγικής της Κομισιόν. Ωστόσο η εφαρμογή της έχει μπει σε φάση αναθεώρησης και καθυστέρησης, με σημαντικές συνέπειες για την εικόνα της ΕΕ διεθνώς και εντός των θεσμών της.
Πρόκληση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Παρά την πολιτική ώθηση που έλαβε η συμφωνία από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και τις κυβερνήσεις των κρατών–μελών τον Ιανουάριο του 2026, όπου δόθηκε πράσινο φως για την υπογραφή της, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να παραπέμψει το ζήτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μια νομική κρίση. Αυτή η απόφαση — ψήφος με μικρή πλειοψηφία στη Βουλή των Ευρωπαίων — σηματοδοτεί σημαντική αβεβαιότητα για την τελική έγκριση της συμφωνίας. Η νομική διαδικασία μπορεί να διαρκέσει μήνες ή και χρόνια, κρατώντας τη συμφωνία σε «αναστολή» μέχρι να εκδοθεί γνώμη του Δικαστηρίου.
Η παραπομπή αφορά θέματα που σχετίζονται με τη συμβατότητα της συμφωνίας με τις ευρωπαϊκές συνθήκες, καθώς και με τις εκτελεστικές εξουσίες που έχει δοθεί στην Επιτροπή για να την εφαρμόσει πριν από την πλήρη κοινοβουλευτική και κρατική έγκριση. Αυτά τα νομικά εμπόδια υπογραμμίζουν μια διπλωματική και πολιτική ρήξη μεταξύ της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ και κάποιων ευρωβουλευτών που φοβούνται ότι η συμφωνία υπερβαίνει τα όρια των εξουσιών που προβλέπονται από τις συνθήκες.
Γεωπολιτικό πλεονέκτημα ή στρατηγική παγίδα;
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur, μετά από πάνω από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, θεωρείται από τους υποστηρικτές της ως κρίσιμη για την γεωπολιτική αυτονομία της Ευρώπης — ειδικά σε μια εποχή παγκόσμιας έντασης και αναταράξεων στις εμπορικές σχέσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επιχειρηματολογήσει ότι ανοίγει μια τεράστια αγορά για επενδύσεις και εξαγωγές ευρωπαϊκών προϊόντων, διαμορφώνοντας επίσης μια ισχυρότερη σχέση με τη Λατινική Αμερική σε σχέση με την πρόσφατη αυξανόμενη στρατηγική επιθετικότητα από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Όμως δεν λείπουν οι αντιδράσεις. Ορισμένα κράτη–μέλη, ειδικά χώρες με ισχυρό αγροτικό τομέα όπως η Γαλλία, έχουν εκφράσει ανησυχίες για τον κίνδυνο ανταγωνισμού από φτηνά εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα και πιθανές πιέσεις στα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα. Ταυτόχρονα, περιβαλλοντικές οργανώσεις και πολιτικές ομάδες μέσα στην ΕΕ έχουν καταγγείλει ότι η συμφωνία μπορεί να εντείνει την αποψίλωση του Αμαζονίου και να θέσει σε κίνδυνο βασικές δεσμεύσεις για το κλίμα.
Το μέλλον της ευρωπαϊκής στρατηγικής
Η πιθανή καθυστέρηση ή ακόμη και ματαίωση της συμφωνίας με το Mercosur θα μπορούσε να αποτελέσει πλήγμα στην προσπάθεια της ΕΕ να εδραιώσει έναν πιο ενεργό ρόλο στην παγκόσμια οικονομία. Αν και η Επιτροπή προσπαθεί να δείξει πως η συμφωνία μπορεί να εφαρμοστεί προσωρινά ή να τροποποιηθεί ώστε να πεισθούν οι επικριτές της, η αίσθηση που κυριαρχεί είναι ότι μια από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών βρίσκεται αντιμέτωπη με ασυνήθιστα ισχυρές εσωτερικές αντιστάσεις.
Σε έναν κόσμο όπου οι εμπορικές και πολιτικές συμμαχίες δοκιμάζονται καθημερινά, το μέλλον της σχέσης ΕΕ–Mercosur μπορεί να αποτελέσει δείκτη για το πόσο δυνατή και ενιαία μπορεί να είναι η Ευρώπη στη διεθνή σκηνή — και πώς εξελίσσονται οι πολιτικές ισχύος πέρα από τις παραδοσιακές αγορές του Ατλαντικού και της Ανατολής.
Η επίτευξη στρατηγικών στόχων έχει σημασία για την ευρωπαϊκή ισχύ, όμως όταν αυτό αντίκειται στην επιβίωση των ευρωπαίων αγροτών και επιπρόσθετα στα δικαιώματα και το βιωτικό επίπεδο των λαών της Ευρώπης, τότε η ίδια η έννοια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης τίθεται υπό αμφισβήτηση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ευρωκοινοβούλιο: «Στον πάγο» η συμφωνία ΕΕ με τις χώρες Mercosur – Τι αναφέρει η σχετική ανακοίνωση
