PLUS
Έναν χρόνο μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών, η κρίση γύρω από το μέλλον της Γροιλανδίας έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της. Εκεί που μέχρι πριν λίγες εβδομάδες η συζήτηση ήταν θεωρητική και γεωγραφικά απομακρυσμένη, τώρα μετατρέπεται σε πραγματική στρατιωτική, πολιτική και διπλωματική αντιπαράθεση εντός του ΝΑΤΟ και εντός της ίδιας της Δυτικής Συμμαχίας.
Τις τελευταίες μέρες, με τις συνομιλίες μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και αμερικανικών αξιωματούχων να προχωρούν σε υψηλό επίπεδο, οι δηλώσεις και οι πράξεις έχουν αλλάξει ριζικά τον χαρακτήρα της κρίσης. Αν και οι ΗΠΑ επιμένουν στην άποψή τους ότι η Γροιλανδία είναι “αναγκαία για την εθνική ασφάλεια” — και παρά τη συνεχή επανάληψη, ακόμη και μετά τις διπλωματικές συνομιλίες, της διατύπωσης ότι η φιλοδοξία να ελέγξουν το νησί “παραμένει αμετάβλητη” — η Δανία και οι ευρωπαίοι σύμμαχοί της απαντούν με αποφασιστικότητα.
Την ίδια στιγμή που ο Αμερικανός πρόεδρος επαναλαμβάνει τη θέση του, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη αρχίσει να στέλνουν στρατεύματα στη Γροιλανδία, όχι για να προκαλέσουν, αλλά για να στείλουν ένα σαφές μήνυμα αλληλεγγύης, αμοιβαίας υπεράσπισης και στρατηγικής παρουσίας σε μια περιοχή που αποτελεί πια μέτωπο γεωπολιτικού ενδιαφέροντος. Δυνάμεις από τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, τη Σουηδία και άλλες χώρες έχουν ήδη φτάσει στο νησί σε μια πρώτη αποστολή που αποσκοπεί να εκτιμήσει τις ανάγκες μιας πιθανά μόνιμης ευρωπαϊκής παρουσίας και να ενισχύσει την αίσθηση ασφάλειας των κατοίκων και των δανικών δυνάμεων.
Η πρωτοβουλία αυτή, που η Δανία χαρακτήρισε “κοινή ανησυχία για την άμυνα του ΝΑΤΟ”, δεν είναι συμβολική μόνο. Από τη μία δείχνει ότι ευρωπαϊκά κράτη δεν είναι διατεθειμένα να μείνουν παθητικοί θεατές σε μια πιθανή προσπάθεια της υπερδύναμης να διεκδικήσει εδαφικά συμφέροντα μέσα στην ίδια τη συμμαχία. Από την άλλη, στέλνει μήνυμα προς την Ουάσινγκτον ότι η προστασία της κυριαρχίας ενός μέλους του ΝΑΤΟ δεν είναι θέμα που μπορούν να αποφασίζουν εν κρυπτώ οι ισχυρότεροι, αλλά πρέπει να γίνει μέσα από συλλογικές διαδικασίες και σεβασμό στις διεθνείς και συνταγματικές δεσμεύσεις.
Η ίδια η γροιλανδική ηγεσία έχει ξεκαθαρίσει πως η αυτονομία της και η θέση της στο βασίλειο της Δανίας είναι αδιαπραγμάτευτες. Σε δηλώσεις της μετά τις συνομιλίες στην Ουάσινγκτον τονίστηκε ότι η Γροιλανδία “δεν είναι προς πώληση” και ότι δεν θα γίνει ποτέ μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Αυτό που διακυβεύεται σήμερα δεν είναι απλώς η τύχη ενός απομακρυσμένου νησιού στον Αρκτικό Κύκλο. Είναι η ενότητα και η αξιοπιστία του ΝΑΤΟ και, ευρύτερα, η ικανότητα του δυτικού κόσμου να διατηρεί την εδαφική ακεραιότητα και τα συμφέροντα των μελών του όταν αυτά τίθενται υπό αμφισβήτηση από τον πιο ισχυρό εταίρο. Το παράδειγμα της Γροιλανδίας έχει ισχυρό συμβολισμό: εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να θέτουν εν αμφιβόλω τη θέση ενός μέλους της συμμαχίας, τι σημαίνει αυτό για την ασφάλεια της ανατολικής Ευρώπης, των Βαλτικών κρατών ή άλλων περιοχών που νιώθουν ευάλωτες;
Η ευρωπαϊκή ανταπόκριση δείχνει ότι δεν υπάρχει πια περιθώριο για αδράνεια. Η ανάπτυξη στρατευμάτων, ακόμη και αν σε αριθμούς είναι μικρή, έχει μια βαθύτερη πολιτική σημασία: αποτυπώνει την αποφασιστικότητα να μην επιτραπεί σε καμία δύναμη, όσο ισχυρή και αν είναι, να επιβάλει μονομερώς αλλαγές σε θέματα κυριαρχίας εντός της ευρωπαϊκής σφαίρας. Παράλληλα, η παρουσία αυτή λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε άλλους διεθνείς παίκτες — από τη Ρωσία έως την Κίνα — οι οποίοι παρακολουθούν στενά και αξιολογούν την ικανότητα και τη βούληση της Δύσης να υπερασπιστεί τις αξίες και τα εδάφη της.
Η κρίση της Γροιλανδίας, επομένως, δεν είναι γεωγραφικό παράδοξο ή παρωχημένη υπόμνηση του Ψυχρού Πολέμου. Είναι μια ζωντανή υπενθύμιση ότι στον 21ο αιώνα, η έννοια της ασφάλειας δεν περιορίζεται σε στρατιωτικές βάσεις ή σε διπλωματικά πρωτόκολλα. Αφορά την προθυμία των κρατών να υπερασπιστούν έναντι λεκτικών ή πραγματικών απειλών την κυριαρχία και την αξιοπρέπεια των συμμάχων τους, ακόμα και όταν η πίεση προέρχεται από τον πιο ισχυρό μεταξύ τους. Και αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα που βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο της δυτικής πολιτικής ατζέντας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
“Τριγμοί” στο ΝΑΤΟ: Γερμανία, Σουηδία, Γαλλία και Νορβηγία στέλνουν στρατεύματα στη Γροιλανδία
Δανία: «θεμελιώδης διαφωνία» μετά τις συνομιλίες στον Λευκό Οίκο για τη Γροιλανδία
