Συμφωνία Τουρκίας με τον Χαλίφα Χαφτάρ για εξερεύνηση φυσικού αερίου στη Λιβύη

22/08/2025 10:17

Το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης αναμένεται να ψηφίσει τις επόμενες εβδομάδες για τη συμφωνία εξερεύνησης ενέργειας του 2019 με την Τουρκία, σηματοδοτώντας μια σπουδαία αλλαγή στις σχέσεις μεταξύ της Άγκυρας και του στρατιωτικού ισχυρού άνδρα της περιοχής, Χαλίφα Χαφτάρ, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν το θέμα και μίλησαν στο Bloomberg την Πέμπτη.

Η Βουλή των Αντιπροσώπων στη Βεγγάζη ετοιμάζεται να εξετάσει τη συμφωνία που θα επιτρέπει σε τουρκικά πλοία να ερευνούν για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στα ύδατα μεταξύ Κρήτης και Τουρκίας, δήλωσαν πηγές και στις δύο χώρες που ζήτησαν να μην κατονομαστούν λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος. «Τα περισσότερα εμπόδια για τη συμφωνία έχουν αρθεί», είπαν.

Η πιθανή συμφωνία αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για το μέλος του ΟΠΕΚ που έχει πληγεί από τον πόλεμο, το οποίο παραμένει διχασμένο μεταξύ των αντίπαλων διοικήσεων στη Βεγγάζη και στη δυτική πρωτεύουσα, την Τρίπολη.

Ενώ η κυβέρνηση της Τρίπολης υποστηρίζει εδώ και καιρό τη συμφωνία και διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την Τουρκία, η αντιπολίτευση από τα ανατολικά -όπου ο Λιβυκός Εθνικός Στρατός του Χαφτάρ έχει την κυριαρχία- έχει στο παρελθόν μπλοκάρει την εφαρμογή της.

Η αλλαγή θέσης του ανατολικού κοινοβουλίου αντικατοπτρίζει την αναθέρμανση των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Χαφτάρ, πρώην αντιπάλων που πολέμησαν σε αντίπαλες πλευρές κατά τη διάρκεια της μάχης για την Τρίπολη το 2019-2020.

Η Τουρκία είχε υποστηρίξει στρατιωτικά την κυβέρνηση της Τρίπολης, την οποία ο Χαφτάρ, υποστηριζόμενος από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Αίγυπτο και τη Ρωσία, προσπάθησε ανεπιτυχώς να ανατρέψει.

Η ναυτική επίσκεψη σηματοδοτεί μια νέα εποχή
Σε μια συμβολική χειρονομία βελτίωσης των σχέσεων, η κορβέτα του τουρκικού ναυτικού TCG Kinaliada πραγματοποιεί την πρώτη της επίσκεψη στο λιμάνι της Βεγγάζης αυτή την εβδομάδα, δήλωσαν Τούρκοι αξιωματούχοι.

Το πλοίο είχε προηγουμένως επισκεφθεί την Τρίπολη, όπου ο αρχηγός του επιτελείου της Λιβύης, Μοχάμεντ Χαντάντ, και ο διοικητής των ναυτικών δυνάμεων Νουρεντίν ελ-Μπούνι επισκέφθηκαν το πλοίο.

Η Τουρκία εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο αποστολής στρατιωτικών εκπαιδευτών και συμβούλων στην ανατολική Λιβύη, ανέφεραν οι αξιωματούχοι.

Η προσέγγιση κέρδισε έδαφος μετά τη συνάντηση του γιου και κληρονόμου του Χαφτάρ, Σαντάμ, με τον υπουργό Άμυνας και τον αρχηγό του στρατού της Τουρκίας στην Άγκυρα τον Απρίλιο.

Στρατηγικά και οικονομικά κίνητρα
Πέρα από τα δικαιώματα εξερεύνησης στη Μεσόγειο, η Τουρκία επιδιώκει να διασώσει επιχειρηματικά συμβόλαια αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχουν μείνει σε εκκρεμότητα από τότε που η Λιβύη βυθίστηκε σε σύγκρουση μετά την ανατροπή του Μουαμάρ αλ Καντάφι το 2011.

Τούρκοι εργολάβοι έχουν ήδη εμπλακεί σε έργα για την ανοικοδόμηση της Βεγγάζης και την έναρξη της παραγωγής βιομηχανικών υλικών.

Η Τουρκία ξεκίνησε πρόσφατα απευθείας πτήσεις προς την ανατολική πόλη και μεταξύ των αρχών της ανατολικής Λιβύης «υπάρχει συναίνεση ότι η συμφωνία εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους και θα φέρει επενδύσεις», δήλωσε στο Bloomberg Λίβυος αξιωματούχος που γνωρίζει τις συνομιλίες.

Κινήσεις εντός των τάξεων του Χαφτάρ
Εν τω μεταξύ, ο Χαφτάρ έχει ενισχύσει τον έλεγχο της οικογένειάς του επί του στρατιωτικού μηχανισμού της ανατολικής Λιβύης.

Πρόσφατα διόρισε τον γιο του, Χαλίντ, ως Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, προάγοντάς τον σε υποστράτηγο και αντικαθιστώντας τον Αμπντουράζικ εν-Ναζούρι, ο οποίος επανατοποθετήθηκε ως σύμβουλος εθνικής ασφάλειας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στις 18 Αυγούστου.

Ένας άλλος γιος, ο Σαντάμ Χάφταρ, διορίστηκε αναπληρωτής διοικητής των Λιβυκών Αραβικών Ενόπλων Δυνάμεων στις 11 Αυγούστου, καθιστώντας τον τη δεύτερη πιο ισχυρή στρατιωτική προσωπικότητα στην ανατολική Λιβύη μετά τον πατέρα του.

Ο Σαντάμ είχε προηγουμένως υπηρετήσει ως διοικητής των χερσαίων δυνάμεων στις ανατολικές ένοπλες δυνάμεις.

Αναμένονται περιφερειακές εντάσεις
Η συμφωνία, εάν εγκριθεί, θαδημιουργήσει νέα ένταση στην περιοχή με την Ελλάδα και την Κύπρο αλλά και την ΕΕ να αντιδρούν, αφού η προτεινόμενη συμφωνία Λιβύης-Τουρκίας «παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας του ΟΗΕ».